Հայերեն
Բոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. Հովհաննիսյան «Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներին Բանանի շուրջ աղմուկ, պետության շուրջ լռություն․ ինչպես ենք ընկնում հանրային ուշադրության ծուղակը. Աննա Կոստանյան «Քաղաքական գործիքակազմի առումով իշխանությունը չունի բավական կենսունակություն ընդդիմության հետ մրցակցության տեսանկյունից, ուստի դիմում է ռեպրեսիվ մեխանիզմներին». «Փաստ» Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ» Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ» Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ» Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ» Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ» Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով Ամեն մի որոշման, քայլի, գործողության հետևում կոնկրետ մարդիկ են՝ իրենց պատասխանատվությամբ. «Փաստ»

Չի կարող թանգարանն ունենալ պետական կարգավիճակ, բայց լինել մասնավորի սեփականություն. Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիր

Մշակույթ

Հայաստանի ԿԳՄՍ նախարարության հետ քննարկումներ են ընթանում, որ 44–օրյա պատերազմի ժամանակ Շուշիի գորգերի թանգարանից տարհանված եւ Հայաստան տեղափոխված գորգերը, ասեղնագործությունները ու կարպետները ցուցադրության հանվեն մեկ այլ թանգարանում։ Այս մասին NEWS.am-ի հետ զրույցում ասաց Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիր Վարդան Ասծատրյանը։

«Այդ գորգերը մեկ տարի շարունակ ցուցադրվում էին Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան–ինստիտուտում, եւ հունվարի 30–ին դրանք ցուցադրությունից հանվել են ու պահ տրվել։ Քննարկումներ են գնում ԿԳՄՍ նախարարության հետ՝ դրանք նորից ցուցադրության հանելու համար, մոտ ժամանակները պարզ կլինի, թե որտեղ դրանք կցուցադրվեն։ Գորգերի նկատմամբ հանրային պահանջ կա։ Բացի այդ՝ ճիշտն այն է, որ դրանք շարունակվեն ցուցադրվել, որ չստացվի, թե մենք հրաժարվում ենք մեր արժեքավոր ժառանգությունից»,– ասաց Վարդան Ասծատրյանը։

Նշենք, որ Շուշիից տարհանված գորգերը ի սկզբանե պահ էին տրվել  Հայաստանի պատմության թանգարանին, 3 ամիս անց այնտեղ նորոգում էր սկսվել եւ 2021թ. փետրվարին ցուցանմուշները  տեղափոխվել էին  Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան։ Նախատեսվում էր՝ գորգերն այստեղ պահել 6 ամիս, բայց համապատասխան պահման վայրի բացակայության պատճառով, դրանք մնացել էին ճարտարապետության ազգային թանգարանում։

Արցախի ԿԳՄՍ նախկին նախարար Լուսինե Ղարախանյանը NEWS.am-ի հետ զրույցում ասել էր,   որ գորգերի համար արժանապատիվ տեղ են փնտրում Արցախում։

«Հարցն օրակարգում է, հունվար ամսին պետք է այդ հարցը լուծվի»,– ասել էր  Լուսինե Ղարախանյանը։

Արայիկ Հարությունյանի՝ փետրվարի 7–ի հրամանագրով, Լուսինե Ղարախանյանն ազատվել էր Արցախի Կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարի պաշտոնից. մեկ այլ հրամանագրով այդ պաշտոնում նշանակվել է Անահիտ Հակոբյանը։

Փետրվարի 9–ին, Արցախի Կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը հաղորդագրություն էր տարածել Շուշիի գորգերի թանգարանից փրկված հավաքածուի վերաբերյալ։ 

Հաղորդագրության մեջ նշվում էր, որ նախարարությունը պատրաստակամություն է հայտնել Ստեփանակերտում տրամադրել համապատասխան շենք հավաքածուի համար, ինչպես նաեւ թանգարանին տալ պետական կարգավիճակ՝ հոգալով պահպանման բոլոր ծախսերը, բայց Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիր Վարդան Ասծատրյանը մշտապես պնդել է հավաքածուի վաճառքի առաջարկը՝ հիմնավոր չհամարելով Արցախի կառավարության կողմից տրվող պայմաններն ու անվտանգության երաշխիքները:

«Արցախի Կառավարությունը պատրաստ է ապահովել գորգերի հավաքածուի տեղափոխությունն Արցախ եւ հավուր պատշաճի պահպանումն ու պաշտպանությունը՝ տրամադրելով համապատասխան շենքային պայմաններ, պահպանման բյուջե եւ թանգարանի պետական կարգավիճակ՝ միաժամանակ երաշխավորելով Վարդան Ասծատրյանի սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը:

Բնականաբար, պատրաստ ենք առաջարկվող պայմաններն ամրագրել նաեւ պատշաճ գրավոր ձեւով: Հիշեցնենք, որ Շուշիում եւս տարիներ շարունակ կառավարությունը ապահովել է հավաքածուի պահպանման ծախսերը եւ, սեփականատիրոջ խնդրանքի հիման վրա, պատերազմի ժամանակ աջակցել Շուշիից գորգերի տարհանման աշխատանքներին:

Ցավալի ու զարմանալի են սեփականատիրոջ այն պնդումները, որ մեր կողմից հավաքածուի անվտանգության բավարար երաշխիքներ չեն տրամադրվում՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ նույն երաշխիքները գործում են նաեւ Արցախում բնակվող յուրաքանչյուր անձի անվտանգության համար: Անընդունելի են անվտանգության երաշխիքների նման շահարկումները, առավել եւս, երբ տեսանելի է դրանց տողատակը:

Կառավարությունը ներկայումս չի պատրաստվում որեւէ կերպ քննարկել գորգերի հավաքածուն գնելու առաջարկը, քանի որ հետպատերազմյան հրատապ ու առաջնահերթ կարիքների պայմաններում ողջամիտ ու բարոյական չենք համարում նման գնում կատարել:

Տեղեկացնենք, որ սեփականատերն առաջարկել է 1 մլն դոլլարով գնել հավաքածուն, իսկ սկզբնական փուլում շատ ավելի բարձր գին էր ներկայացվում: Մեր կողմից առաջարկվել է նախեւառաջ փորձագիտական գնահատում իրականացնել՝ պատկերացում կազմելու համար հավաքածուի իրական արժեքի վերաբերյալ: Փորձագիտական գնահատման նախնական արդյունքներով գորգերի հավաքածուի արժեքը զգալիորեն ավելի ցածր է, սակայն, այնուամենայնիվ, դա չի ազդում հավաքածուն գնելու հարցն այս փուլում չքննարկելու մեր դիրքորոշման վրա: Կառավարությունը պատրաստ է Արցախում ապահովել հավաքածուի պահպանման ու հանրահռչակման բոլոր պայմանները՝ առանց ներկայումս կամ ապագայում այն գնելու հնարավորության հետ կապված որեւէ նախապայմանի: Ուստի՝ մենք հակված ենք, որ հավաքածուն գնելու հարցի քննարկումը պետք է թողնել ապագային՝ ամբողջովին երաշխավորելով Վարդան Ասծատրյանի սեփականության իրավունքը»,– ասվում էր հաղորդագրության մեջ։

Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիրն այս հաղորդագրության մեջ տեղ գտած որոշ հայտարարություններ զրպարտանք է որակում։ Վարդան Ասծատրյանի խոսքով, եթե Արցախում գորգերին տանիք տրվի եւ այն պետական կարգավիճակ ստանա, բայց գորգերի հավաքածուի սեփականատերը մնա ինքը, ապա այդ գորգերը լինելու են խոցելի վիճակում։

«Ես Արցախի ԿԳՄՍ նախկին նախարարին ասել եմ, որ թանգարանը պետք է պետական կարգավիճակ ունենա, որովհետեւ Արցախում իրավիճակն անորոշ է, իսկ մասնավորի կարգավիճակում այդ գորգերն Արցախ տանելը՝ վտանգավոր։ Եթե թանգարանը պետական կարգավիճակ ստանա, Ադրբեջանը խոսելու տեղ չի ունենա։ Ադրբեջանցիները մայիսից Շուշիի գորգերի թանգարանի որս են կազմակերպել, հայտարարել են՝ իբր ես գողացել եմ գորգերը, բայց դա աբսուրդ է, մենք այդ թանգարանը հիմնել ենք 2011–ին, իսկ Շուշիիում 1992–ից ադրբեջանցի չկա։ Սրանից ելնելով է, որ ես չեմ համաձայնում  մասնավորի կարգավիճակով գորգերը տանել Արցախ։ Եթե ադրբեջանցիները այդ ամենն արած չլինեին, խնդիր չկար, ես գորգերը կտանեի Արցախում ցուցադրության կհանեի, բայց ես գիտեմ, որ նրանք լուրջ աշխատանքեր են կատարում, դիմել են միջազգային տարբեր կազմակերպություններ։

Իսկ պետական կարգավիճակը նշանակում է, որ այդ թանգարանը լինելու է պետական սեփականություն։ Պետական սեփականություն լինելու համար, ես ասել եմ, որ պետք է ժամանակացույցով պայմանագիր կնքվի, բայց այդ առաջարկը չի ընդունվել։ Հասկանում եմ հետպատերազմյան վիճակը, ծանր պայմանները, բայց հենց դրա համար էլ առաջարկել եմ ժամանակացույցով կնքել պայմանագիրը։ Եթե պայմանագիրը կնքեն առանց ժամանակացույցի, դա առոչինչ է համարվելու։ Պետական կարգավիճակ ունենալու համար պետք է ձեռքբերման պայմանագիր լինի, այդ պայմանագրում ոնց պետք է նշեն՝ ինչպես են ձեռք բերել այդ գորգերը, եթե ժամանակացույցը չկա։ Արցախի ԿԳՄՍ–ն ասում է, որ թանգարանին պետական կարգավիճակ է տալիս, բայց երաշխավորում են իմ սեփականության իրավունքը, չի կարող նման բան լինել, չի կարող մի բան ունենալ պետական կարգավիճակ, բայց  լինել մասնավորի սեփականություն։ Ես ամեն ինչ արել եմ, որ այդ գորգերը լինեն Արցախի ժողովրդինը։ Այս երաշխիքը ոչ թե ինձ, այլ թանգարինն է պետք»,– ասաց Վարդան Ասծատրյանը։

Անդրադառնալով հայտարարությանը, թե սեփականատերն առաջարկել է 1 մլն դոլլարով գնել գորգերի հավաքածուն, Վարդան Ասծատրյանն ասաց.

«Հեքիաթ է, նման խոսակցություն չի եղել, չգիտեմ՝ ինչու են նման բան գրել։ Ցավալի է, որ նախարարությունն այդ ճանապարհն է ընտրել։ Հաղորդագրությունից  պարզ է, որ դրա հետեւում ականջներ կան, դա նախարարությանը վայել գրություն չէ։

Ես ոչ մի թիվ չեմ հայտարարել, կամ ինչու պիտի հայտարարեի, եթե 2021թ. ամռանը նախկին  նախարար Լուսինե Ղարախանյանին ինքս եմ առաջարկել՝ Հայաստանի ԿԳՄՍ–ին նամակ գրել, որ փորձագիտական աշխատանք անեն, անձնագրավորեն գորգերը եւ գնահատեն դրանք»։

Հայաստանի ԿԳՄՍ–ի «Մշակութային արժեքների փորձագիտական գնահատման կենտրոն» ՊՈԱԿ–ը իրականացրել է այդ փորձագիտական աշխատանքները, սակայն, Ասծատրյանի խոսքով՝ դեռ վերջնական թիվ չկա, թե ինչքան արժե գորգերի հավաքածուն։

«Թվեր հնչեցնում են, սեւագրի տեսքով դա կա, բայց ոչ վերջնական, քանի որ շահարկումներ սկսվեցին եւ փորձագիտական կենտրոնը կանգնեցրեց այդ պրոցեսը։ Ես հիմա չեմ ուզում ինչ–որ թվեր հայտարարել, օդում հայտարարություններ անել չեմ սիրում»,– նշեց Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիրը։

Վարդան Ասծատրյանը կասկածներ ունի, որ Արցախի ԿԳՄՍ–ի տարածած հաղորդագրությունը համաձայնեցված չէ նորանշանակ նախարարի հետ, թեեւ այն արվել է նրա նշանակումից օրեր անց։ 

«Ինչպես կարող է նոր նշանակված նախարարը նման գրություն գրել, պետք է չէ՞ ինձ հետ կապվեր, իրավիճակին առավել մանրամասն տեղեկանար, բայց ինձ հետ ոչ մեկ չի կապվել։ Նոր նախարարին կամ դժվար կացության մեջ են դրել, կամ էլ ինքը տեղյակ է ամեն ինչից, եւ եթե տեղյակ է, դա նշանակում է, որ ... չեմ ուզում ասել։ Բայց ես ավելի շատ հակված եմ, որ ինքը տեղյակ չի եղել, հետեւաբար ինքը պետք է ճշտի ու հասկանա՝ ինչ է կատարվում նախարարությունում։

Ի դեպ, այդ հաղորդագրությունը կարելի է ասել՝ զրպարտանք էր։ Գրել են, թե «տարիներ շարունակ կառավարությունը ապահովել է հավաքածուի պահպանման ծախսերը», սուտ են ասում, նման բան չկա։ Թանգարանի ստեղծումից ի վեր՝ ջեռուցման նպատակով 500 000  դրամ են վճարել, մի աշխատողի էլ՝ ֆոնդապահին,  3–ից 4 տարի ամսական 50 000 դրամ են վճարել, դա է եղել պետության ֆինանսավորումը այդ տարիներ ընթացքում»,– հավելեց Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիրը։

Արցախի ԿԳՄՍ նորանշանակ նախարար Անահիտ Հակոբյանը NEWS.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ ինքը ծանոթ է եղել նախարարության տարածած հաղորդագրության բովանդակությանը, բայց տեղեկացված չէ թեմային վերաբերող գործընթացներից։

«Ես տեղյակ եմ եղել, որ նման բովանդակությամբ հաղորդագրություն է տարածվելու, որովհետեւ ասել են, որ «գործընթացն այս հունով է գնում»։ Այդ հաղորդագրությունը պատրաստ էր հրապարակման, եւ ես չէի կարող կասեցնել նախարարության աշխատանքը, քանի որ այդ գործընթացներին  ծանոթ չեմ եղել։ Ես չեմ խոսել Վարդան Ասծատրյանի հետ, բայց փոխնախարարին ասել եմ, որ նրա հետ կապվի ու ասի, որ գա եւ ներկայացնի իրավիճակը։ Այս պահի դրությամբ դեռ պատասխան չեմ ստացել»,– նշեց Անահիտ Հակոբյանը։

Նորանշանակ նախարարը Վարդան Ասծատրյանին հրավիրեց իր մոտ, որպեսզի միասին քննարկեն Շուշիի գորգերի թանգարանի ճակատագիրը։

Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրIDBank-ը DigiTec 2026-ին կներկայանա միասնական էկոհամակարգի հայեցակարգովՓաշինյանը պահանջում էր փոխել Սահմանադրությունը հանուն խաղաղության, իսկ հիմա խոստովանում է, որ Ալիևը կարող է չստորագրել համաձայնագիրը«Գյումրի» ԲԿ-ում հաջողվել է փրկել 36-ամյա տղամարդու կյանքը․ նրան վնասվածք է պատճառել հարազատ եղբայրըՓաշինյանը գող է. նա հազարավոր զինվորների կյանքեր է գողացել․ ինչո՞ւ Փաշինյանը Բաքվի հետախուզվողների ցուցակում չէ. Անուշ ՄիրզոյանՓաշինյանն ուժեղ է միայն այն դեպքում, երբ սպառնում է ընդդիմադիրներին բանտ նետել, բայց Ալիևի դեմ թույլ է. Մարիաննա ՂահրամանյանԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըՔՊ-ն չգիտի անգամ, թե որ կետում են ավարտվելու Ալիևի պահանջները. Տիգրան ԱբրահամյանTeam Group-ը Digitec-ի ռազմավարական գործընկերն է․ խումբը կներկայացնի իր տեխնոլոգիական էկոհամակարգն ու նորարարական լուծումներըԱնվտանգ և արդար պետության գաղափարը սկսվում է դպրոցից․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունները Ռուսաստանի հետ առևտրային պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ քայլեր պետք է ձեռնարկած լինեին. Հրայր ԿամենդատյանԻշխանությունները երբեք չեն ասել, թե ինչն են ուզում փոխել Սահմանադրության մեջ. Ավետիք ՉալաբյանԱլիևի հրահանգով Սահմանադրությունը փոխելը ինքնիշխանության լիակատար կորուստ է․ Նարեկ Կարապետյան102֊րդ ռազմաբազան մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն մեզ, այլ մեր տարածաշրջանի բոլոր խաղացողների համար․ Արշակ ԿարապետյանԱդրբեջանցիները մեր առաջ պահանջներ են դնում և ցանկանում ներգրավվել հետաքննությունների մեջ. Մենուա ՍողոմոնյանՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԸնտրական գործընթացը իշխանությունները վերածել էին վախի մթնոլորտի. Ցոլակ Ակոպյան«Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներինՊետության ճակատագիրը չի կարելի դարձնել անպատասխանատու փորձարկումների խաղալիք․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա խոսքն արդեն ասել է․ Նարեկ ԿարապետյանՏեսեք՝ ինչ է տեղի ունենում, երբ Նարեկ Կարապետյանը կառավարությունից պահանջում է պարզաբանել՝ ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի պետական բյուջեի պակասուրդի հետ. տեսանյութՀայաստանի համայնքները քարտեզագրվում են նորարարական լուծումներովՖասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներԽաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթՄեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք ՉալաբյանԴուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանՈւիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ ՎարդևանյանՀայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ Հայաստան