Հայերեն
Իշխանությունները պետք է բացատրեն, թե ինչու են պատրաստվում մեկ տարվա ընթացքում հանձնել Տիգրանաշենը. Արմեն Մանվելյան Պետությունը իր ձեռքն է վերցրել բուհերի կառավարումը, որը տիպիկ խորհրդային ձևաչափ է. Ատոմ Մխիթարյան Ձեզ ասում եմ՝ Նարեկ Կարապետյանին չե՛ն կարող ազատազրկել․ Արամ Վարդևանյան (video) Նարեկ Կարապետյանի նկատմամբ կատարվողը իրավունքից, օրենքից և ողջամտությունից դուրս է.Վարդևանյան ԿԸՀ-ի նպատակն է, որ Նարեկ Կարապետյանը որևէ կերպ ԱԺ-ում ներկայացված չլինի. Արամ Վարդևանյան Ողջ քննչական խմբին հանդես եկանք բացարկի միջնորդությամբ. Ծառուկյանի առերեսումն իրանցիների հետ դադարեցվեց. փաստաբան Նարեկ Կարապետյանը բացառապես պատշաճ վարքագիծ է դրսևորել, նույնիսկ մեկնաբանման տիրույթում որևէ գործողություն չի արել, որը կարող էր անհանգստություն առաջացնել․ Վարդևանյան Այնքան ամբարտավան են, որ Հայաստան-Իրան միջազգային կոնֆլիկտի են բերել. Իրանն ունի իրավական որոշում, համաձայն որի Գագիկ Ծառուկյանը ոչ թե մեղավոր է, այլ՝ տուժող. Աբովյան ՈւՂԻՂ․ Նարեկ Կարապետյանի նկատմամբ քրեական գործ են հարուցում․ Վարդևանյանը մանրամասներ է հայտնում Կխնդրեմ յուրաքանչյուր հայ մարդուն մտածել հայրենիքի մասին, մտածենք ավելին քան մեր մասին, հայրենիքը պետք է դարձնենք առաջնային Ընդդիմության դժգոհությունները փողոցում պետք է լինեն կազմակերպված և ճիշտ ուղղորդված. Աննա Կոստանյան ԲՐԻԿՍ-ը պարտավոր է հրապարակավ պաշտպանել և իր գործողություններով աջակցել Իրանին․ Խաչիկ Ասրյան 

Inclusive Education in Armenia: Expert interview with Marieta Ashikyan

Հասարակություն

Author: Yana Saribekyan

Introduction

Armenia’s transition to inclusive education—a system where children with special needs learn alongside their peers—has been both transformative and turbulent. While the policy promotes equality, its implementation has revealed stark challenges: aggressive behavior in classrooms, parental denial of diagnoses, and a society still grappling with deep-seated stigmas. To explore these issues, we spoke with Marieta Ashikyan, an independent inclusive educational expert, about the root causes, real-world consequences, and possible solutions for Armenia’s inclusive education system.

Yana Saribekyan: Since inclusive education was introduced, we’ve seen successes but also serious problems—increased aggression, bullying, and social isolation. Why do these issues persist?

Marieta Ashikyan: The core problem is societal mindset. Many people, including educators, still view children with special needs through a lens of separation. Even well-meaning teachers might say, "Go easy on him, he’s different," which only reinforces exclusion. This isn’t just about policy, it’s about culture. The older generation of educators often struggle with this shift, but I see hope in younger teachers entering the system. They’re more open to inclusion, but they need better training to handle the complexities.

Yana Saribekyan: There have been alarming reports—children with special needs hitting classmates, taking their belongings, or acting out violently. Wasn’t this risk considered when designing inclusive education?

Ashikyan: In theory, yes—but theory and practice are worlds apart. Many decisions were made by officials removed from classroom realities. Aggression in these cases isn’t random; it’s often a reaction to frustration. Imagine a child who watches peers succeed effortlessly while they struggle, or who feels constantly pulled aside for "special" attention. That breeds resentment. Schools must recognize this as a systemic issue, not just a behavioral one.

Yana Saribekyan: In Hrazdan, several inclusive schools received 5-7 formal complaints in two years about children with special needs harassing others. What’s being done to address this?

Ashikyan: The response has been inconsistent. Some schools have skilled specialists who intervene early, but others lack resources. A major issue is teacher preparedness—many don’t know how to de-escalate conflicts or understand the underlying causes. For example, a nonverbal child might lash out because they can’t communicate pain or discomfort. Instead of punishment, we need proactive strategies: sensory breaks, communication tools, and peer mediation.

Yana Saribekyan: You’ve mentioned parental denial as a barrier. How severe is this problem?

Ashikyan: It’s one of our biggest obstacles. Some parents refuse to acknowledge their child’s needs, fearing stigma. I’ve seen cases where a child clearly required support, but the family resisted assessments, hoping the issue would "disappear." Tragically, this often leads to bigger problems later. One mother, after years of refusing help for her autistic son, finally sought assistance—only to realize how much early intervention could have helped.

Yana Saribekyan: Is the shortage of qualified specialists making things worse?

Ashikyan: Without a doubt. Even passionate professionals can falter without experience. I’ve mentored young psychologists who, despite their education, felt helpless when a child refused to engage for months. Special education isn’t just about knowledge; it’s about adaptability. Sometimes, you must discard textbooks and find creative ways to connect—like using art or play to build trust.

Yana Saribekyan: Many Armenians still believe children with special needs belong in separate schools or need "fixing." How do we combat this?

Ashikyan: The Soviet legacy looms large. Back then, these children were hidden away, and that mentality persists. Even today, some parents fear inclusive classrooms will "hold back" typical students—a myth we must dismantle. Schools can help by fostering peer friendships and educating families. For example, some schools host "disability awareness days," where students experience simulations (like navigating classrooms blindfolded) to build empathy.

Yana Saribekyan: Should Armenia’s inclusive education model be restructured?

Ashikyan: Yes, but carefully. Right now, we’re forcing some children into a system not designed for them. A child with severe cognitive delays shouldn’t follow the same math curriculum as peers—they might need life skills training instead. Flexibility is key. Some countries use "individualized education plans" tailored to each student’s needs; Armenia should adopt similar reforms.

Yana Saribekyan: Where should systemic change begin?

Ashikyan: Early intervention is critical. Preschools need more psychologists and trained staff to identify issues before they escalate. But the real work starts at home. Many parents lack awareness about developmental disorders, leading to delays in diagnosis. Public campaigns—like TV spots explaining autism or ADHD—could help normalize these discussions.

Yana Saribekyan: What’s your biggest concern for the future of inclusive education in Armenia?

Ashikyan: That we’ll settle for superficial compliance. True inclusion isn’t just about placing children in the same classroom—it’s about ensuring they thrive. Without proper teacher training, parental support, and societal acceptance, we risk creating a system where everyone feels failed: students, parents, and educators alike.

Իրանի դեմ ցանկացած ագրեuիա, այդ թվում՝ մեր ենթակառուցվածքների դեմ, կստիպի հասցնել hզnր և որոշիչ պատասխան․ ԱրաղչիՀուլիսի 23-ին և 24-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելուՀՀ ՆԳՆ-ն զգուշացնում էWildberries-ը սկսել է առաջին փոխհատուցումները վաճառողներին՝ պահեստների վրա hարձակումից հետոԼևոն Արոնյանը՝ Biel Chess Festival-ի հաղթողՄոսկվայի շրջանում տարանցիկ թռիչքներն արգելվել ենԱրագածոտնի թեմի հոգևորականներն ու հավատավոր ժողովուրդը կմասնակցեն միասնական ժամերգությանԱրմավիր քաղաքում բախվել են «ՎԱԶ 2121»-ը և «Nissan Rogue»-ը․ վերջինը գլխիվայր հայտնվել է երթևեկելի գոտում և բախվել կայանված «Chevrolet Volt»-ինԻրանը բարձր գին կվճարի. ԹրամփԱյսօրվա Հայաստանում քաղաքական հայտ ներկայացնելը հանցագործություն է համարվում. Նարեկ ԿարապետյանՌոբերտ Ամստերդամը` ԿԸՀ-ի այսօրվա որոշման մասին«Ֆլեշ» գազաբենզալցակայանում «Mercedes»-ի վարորդը շարժվել է լիցքավորման ժամանակ՝ հեղուկ գազի վառելիքաբաշխիչ աշտարակը նետելով «Nissan Rogue»-ի վրաՖինանսական նոր հմտություններ Դավիթբեկյան խաղերում․ Idram&IDBankԾեծե՞լ են ու մահվան հասցրել 18-ամյա զինծառայողին. սկանդալային վարկած՝ 18-ամյա Նարեկ Թորոսյանի մահվան վերաբերյալՍՏՈՊ ավելորդ բաժանորդագրություններին․ Visa Stop Payment-ը Converse Mobile-ումԵրկրաշարժ՝ ՎրաստանումԷգեյան ծովի թոքերը կրակի մեջ են․ հրդեհ է բռնկվել ԹուրքիայումՍեպտեմբերի 19-ի պատերազմում զոհված Գոռ Ղուկասյանի ընտանիքում զույգ եղբայրներ են ծնվել՝ Գոռն ու ՀայկըՌուսաստանը գոյութենական uպառնալիք է ներկայացնում Եվրոպայի համար. ԿալլասՀՀ քաղաքների մթնոլորտային օդում փոշու պարունակությունը հուլիսի 12-18-ըԱվետիք Չալաբյանին 2 ամսով կալանավորել են և զրկել իր անչափահաս երեխայի հետ շփվելու հնարավորությունից. Էդգար ՂազարյանԱվետիք Չալաբյանին զրկել են նաև ընտանիքին տեսնելու իրավունքից․ Մենուա ՍողոմոնյանՀրդեհի ահազանգ Երևանի Անաստաս Միկոյան փողոցում. դեպքի վայր է մեկնել չորս մարտական հաշվարկ Ուժեղ Հայաստանը կոտրվողներից չի, դուք շարունակեք վախենալ. Մարիաննա ՂահրամանյանԻշխանությունները պետք է բացատրեն, թե ինչու են պատրաստվում մեկ տարվա ընթացքում հանձնել Տիգրանաշենը. Արմեն ՄանվելյանԿինը` հանքարդյունաբերության ոլորտում․ ինչ է պատմում ԶՊՄԿ երկարամյա աշխատակից Գայանե Իվանյանը Պետությունը իր ձեռքն է վերցրել բուհերի կառավարումը, որը տիպիկ խորհրդային ձևաչափ է. Ատոմ ՄխիթարյանՁեզ ասում եմ՝ Նարեկ Կարապետյանին չե՛ն կարող ազատազրկել․ Արամ Վարդևանյան (video) Նարեկ Կարապետյանի նկատմամբ կատարվողը իրավունքից, օրենքից և ողջամտությունից դուրս է.Վարդևանյան Նարեկ Կարապետյանի նկատմամբ քաղաքական հետապնդում է. Արամ ՎարդևանյանԿԸՀ-ի նպատակն է, որ Նարեկ Կարապետյանը որևէ կերպ ԱԺ-ում ներկայացված չլինի. Արամ ՎարդևանյանԱսում են՝ գիտե՞ք, մինչև օգոստոսի 2-ը եկեք մարդկանց կալանավորենք. ՎարդեւանյանՈղջ քննչական խմբին հանդես եկանք բացարկի միջնորդությամբ. Ծառուկյանի առերեսումն իրանցիների հետ դադարեցվեց. փաստաբան Նարեկ Կարապետյանը բացառապես պատշաճ վարքագիծ է դրսևորել, նույնիսկ մեկնաբանման տիրույթում որևէ գործողություն չի արել, որը կարող էր անհանգստություն առաջացնել․ Վարդևանյան Գագիկ Ծառուկյանը հստակ ասաց՝ շինծու գործ է և կատարվում է միակողմանի քննություն. փաստաբան Հաղթանակած մարդը սենց բա՞ն է անում. Նարեկ Կարապետյանի հանդեպ արածը վախի արդյունք է. Էդգար Ղազարյան Գագիկ Ծառուկյանի դեմ գործողությունները ուղղված են ոչ միայն անձամբ նրա, այլև Հայաստանի ողջ տնտեսության դեմ․ Արծվիկ Մինասյան «Որոշեցին ինձ՝ որպես Գագիկ Ծառուկյանի պաշտպան, հեռացնել վարույթից». Երեմ ՍարգսյանԱյնքան ամբարտավան են, որ Հայաստան-Իրան միջազգային կոնֆլիկտի են բերել. Իրանն ունի իրավական որոշում, համաձայն որի Գագիկ Ծառուկյանը ոչ թե մեղավոր է, այլ՝ տուժող. Աբովյան Իրանական դատարանը որոշում էր ընդունել, որ Գագիկ Ծառուկյանի հանդեպ է կատարվել թե՛ մեքենայություն, թե՛ հանցագործություն. Աբովյան ՈւՂԻՂ․ Նարեկ Կարապետյանի նկատմամբ քրեական գործ են հարուցում․ Վարդևանյանը մանրամասներ է հայտնում Կխնդրեմ յուրաքանչյուր հայ մարդուն մտածել հայրենիքի մասին, մտածենք ավելին քան մեր մասին, հայրենիքը պետք է դարձնենք առաջնայինԸնդդիմության դժգոհությունները փողոցում պետք է լինեն կազմակերպված և ճիշտ ուղղորդված. Աննա ԿոստանյանՀասարակության մեծամասնությունն այլևս վստահություն չունի ընտրությունների նկատմամբ․ Ավետիք ՉալաբյանԲՐԻԿՍ-ը պարտավոր է հրապարակավ պաշտպանել և իր գործողություններով աջակցել Իրանին․ Խաչիկ ԱսրյանՄեկամսյա դադարից հետո 18 արդարների գործով դատական նիստերը վերսկսվում ենՀունձն այլևս խնդիր չէ. Ստեփանավանն ու հարակից բնակավայրերը կունենան նոր և ժամանակակից գյուղտեխնիկա, բերքահավաքը կլինի արագ և անկորուստ. Նարեկ Կարապետյան Իշխանությունը գունազարդ հաղորդագրությամբ հերթական փուչիկն է փչել, անունը դրել՝ քրեական գործ․ Աբրահամյան Ի՞նչ է անհրաժեշտ 2027-ի և ապագա տնտեսական մոդելի համար. Հրայր ԿամենդատյանԷլեկտրաէներգիայի ընդհատումներ կլինեն Երևանում և մարզերում