Պետական գանձարանը՝ վերնախավի համար, խոստումները՝ ժողովրդի

Հայաստանում կրկին բորբոքվել է պարգևավճարների թեման, և այս անգամ էլ հանրային դժգոհության պատճառը նույնն է՝ իշխանական վերնախավի համար նախատեսված առատ գումարներ և շարքային աշխատողների համար հատկացված սիմվոլիկ հավելավճարներ։ Մինչ հասարակությունը շարունակում է բախվել գնաճի, աշխատավարձերի անբավարարության և սոցիալական ծանր պայմանների հետ, պետական համակարգի բարձրաստիճան ներկայացուցիչները, կարծես, ապրում են բոլորովին այլ իրականության մեջ։

Պաշտոնական տվյալներով՝ վերջին պարգևավճարների բաշխման ընթացքում նախարարություններում, պետական գերատեսչություններում և մի շարք այլ կառույցներում զգալի գումարներ են հատկացվել ղեկավար կազմին։ Միևնույն ժամանակ, նույն համակարգերում աշխատող շարքային ծառայողները ստացել են անհամաչափ փոքր հավելումներ, որոնք դժվար թե կարողանան էական ազդեցություն ունենալ նրանց կենսամակարդակի վրա։ Այս անհավասար բաշխումը ոչ միայն սոցիալական արդարության հարց է բարձրացնում, այլ նաև խորացնում է հասարակության անվստահությունը պետական կառավարման նկատմամբ։

Խնդիրը միայն գումարի չափը չէ։ Խնդիրը վերաբերմունքն է։ Երբ իշխանությունը պարգևատրում է նախ և առաջ իրեն, այն ուղերձ է հղում հասարակությանը, որ պետական համակարգը ծառայում է ոչ թե հանրային շահին, այլ իր ներսում ձևավորված նեղ շրջանակների բարեկեցությանը։ Այդ ուղերձը առավել ցայտուն է դառնում այն ֆոնին, երբ նույն իշխանությունը խոսում է խնայողությունների, արդյունավետ կառավարման և բյուջետային կարգապահության մասին։

Հատկանշական է նաև, որ շուտով նախատեսվում է հայտարարել տարվա երկրորդ կեսի ֆինանսական միջոցների բաշխման մասին։ Ըստ շրջանառվող տեղեկությունների՝ իշխանությունները պատրաստվում են պահպանել նույն մոտեցումը՝ կրկին ցուցաբերելով «առատաձեռնություն», սակայն կրկին ոչ բոլորի հանդեպ։ Սա նշանակում է, որ սոցիալական անհավասարության խորացումը կարող է շարունակվել նաև առաջիկա ամիսներին։

Իշխանական շրջանակները հաճախ պնդում են, թե պարգևավճարները պայմանավորված են արդյունավետ աշխատանքով և բարձր արդյունքներով։ Սակայն հանրությունը հազվադեպ է տեսնում այդ արդյունքների շոշափելի արտացոլումը սեփական կյանքում։ Եթե տնտեսական աճը չի վերածվում մարդկանց եկամուտների իրական բարձրացման, եթե պետական ծառայողների մեծ մասը շարունակում է աշխատել նվազագույն կամ դրան մոտ աշխատավարձով, ապա պարգևավճարների մասին բարձրաձայնումները ընկալվում են ոչ թե որպես հաջողության նշան, այլ որպես անհամաչափ բաշխման հերթական ապացույց։

Պետական կառավարման համակարգը պետք է կառուցված լինի արդարության և թափանցիկության սկզբունքների վրա։ Հակառակ դեպքում պարգևավճարները դառնում են ոչ թե խրախուսման միջոց, այլ հասարակական բևեռացման աղբյուր։ Այսօր Հայաստանում հենց այդ վտանգն է առավել տեսանելի. հասարակության մի հատվածը շարունակում է դժվարությամբ հոգալ առօրյա ծախսերը, մինչդեռ իշխանական վերնախավը չի հրաժարվում իրեն պարգևատրելու պրակտիկայից։

Եթե այս մոտեցումը չվերանայվի, պարգևավճարների շուրջ սկանդալները կշարունակեն կրկնվել՝ խորացնելով անվստահությունն ու դժգոհությունը։ Իսկ ցանկացած իշխանության համար ամենամեծ ռիսկը ոչ թե քննադատությունն է, այլ հանրային վստահության կորուստը։ Այդ վստահությունը վերականգնել հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ պետական միջոցների բաշխումը դառնա հավասարակշռված, արդար և հաշվետու հանրությանը, այլ ոչ թե սահմանափակ շրջանակների շահերին։