Վրաստանում հնագետները Հարավային Կովկասի համար եզակի գտածո են հայտնաբերել
Մշակույթ
Վրաստանում, Ռուսթավի բերդում վերջերս կատարված պեղումների ժամանակ, հնագետները հայտնաբերել են դեմքի պաշտպանությամբ չափազանց լավ պահպանված երկաթե սաղավարտ և ամբողջական զրահաշապիկ, որոնք թվագրվում են IX-X դարերով: Այս գտածոն Հարավային Կովկասում երբևէ հայտնաբերված նման զրահի միակ հայտնի օրինակն է։
Պեղումներն իրականացվել են վրացի հետազոտական թիմի կողմից՝ Ռուսթավի թանգարանի տնօրեն Նազիբրոլա Պաչիկաշվիլիի ղեկավարությամբ, Ռուսթավի բերդում։ Ըստ Պաչիկաշվիլիի՝ այս գտածոն զգալի քայլ է Վրաստանի միջնադարյան ռազմական պատմությունը հասկանալու համար, գրում է Arkeonews-ը։
«Մենք հայտնաբերեցինք երկաթե սաղավարտ՝ դեմքի պաշտպանությամբ, իսկ դրա կողքին՝ շղթայական զրահի ամբողջական համազգեստ, որը պատրաստված էր միահյուսված օղակներից։ Սա աննախադեպ գտածո է Վրաստանի համար», - ասել է նա։
Հետազոտական նախագծին, որը մեկնարկել է 2025 թվականի հուլիսին և աջակցվում է Ռուսթավիի մունիցիպալիտետի կողմից, մասնակցում է ավելի քան 100 մարդ, այդ թվում՝ հնագետներ, ուսանողներ և կամավորներ, ովքեր աշխատում են բերդում գտնվող IX-XII դարերի պալատական համալիրի մնացորդները բացահայտելու ուղղությամբ։
Ռուսթավի ամրոցը, որը գտնվում է Թբիլիսիից մոտ 25 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք, անընդհատ բնակեցված է եղել միջին բրոնզի դարից ի վեր, հաղորդում է «Ֆոկուսը»։ Այն Հին Իբերիայի Թագավորության ամենահին գրանցված քաղաքային կենտրոններից մեկն է՝ Մցխեթա և Ուփլիսցիխե վայրերի հետ միասին։
Բերդը զգալիորեն վերակառուցվել է V-VIII, IX-XI և XII-XIII դարերում։ Հատկանշական է, որ նրա տարածքներում մինչ օրս պահպանվել են պատի որմնանկարների բեկորներ՝ անսովոր հատկանիշ վրացական պաշտպանական կառույցների համար, որը վկայում է այն մասին, որ այս վայրը ունեցել է նաև ծիսական նշանակություն։
Փորձագետները կարծում են, որ սաղավարտն ու զրահաշապիկը կարող էին պատկանել Ռուսթավիում տեղակայված էլիտար մարտիկի կամ հրամանատարի։ Սաղավարտի հանվող դիմային պաշտպանիչը վկայում է մետաղամշակման բարձր վարպետության մասին, որի վրա, հավանաբար, ազդել են բյուզանդական կամ պարսկական նմուշները, իսկ հազարավոր իրար միացված երկաթե օղակներից պատրաստված զրահաշապիկը գտնվում է բացառիկ վիճակում, չնայած տարածաշրջանի խոնավ հողին։
Հնագետները նշում են, որ միջնադարյան զենքի նման ամբողջական գտածոները չափազանց հազվադեպ են Կովկասում, ինչն այս հայտնագործությունը չափազանց կարևոր է դարձնում արաբական, բյուզանդական և տեղական ավանդույթների ազդեցության տակ գտնվող ժամանակաշրջանի ռազմական տեխնոլոգիաների զարգացման ուսումնասիրության համար։
Ներկայիս վերլուծության նպատակն է որոշել համաձուլվածքի կազմը և արտադրության մեթոդները: Նախնական արդյունքները ցույց են տալիս, որ զրահը պատրաստվել է տեղացի արհեստավորների կողմից, ինչը ցույց է տալիս, որ այդ ժամանակվա վրացի մետաղագործները հասել են իրենց տարածաշրջանային տեխնիկական վարպետության՝ ի տարբերություն իրենց գործընկերների:
Գիտական արժեքից զատ, այս հայտնագործությունը ցույց է տալիս Ռուսթավիի պատմական նշանակությունը՝ որպես մշակութային և քաղաքական կենտրոն: Ծրագրեր են մշակվում ամրոցի տարածքում բացօթյա թանգարան ստեղծելու համար, որը այցելուներին հնարավորություն կտա դիտարկել պեղումները և ուսումնասիրել ավելի քան երեք հազարամյակ տևած պատմություն:
Պահպանված զրահը հետագայում կցուցադրվի Ռուսթավիի թանգարանում, որտեղ այցելուները կարող են անմիջականորեն ծանոթանալ Վրաստանի ռազմական ժառանգությանը։ Ինչպես նշել է հնագետներից մեկը, «այս բացահայտումը մեզ ավելի է մոտեցնում այն մարդկանց հետ, ովքեր պաշտպանել են այս պարիսպները հազար տարի առաջ»։
