Գեղարքունիքի զարգացման նոր ուղիները. Նարեկ Կարապետյանի առաջարկները
Քաղաքականություն
«Մեր ձևով» շարժման համակարգող Նարեկ Կարապետյանը իր վերջին ուղիղ եթերում ներկայացրել է Գեղարքունիքի մարզի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը՝ մատնանշելով խնդիրներն ու առաջարկելով լուծումներ։
Կարապետյանի խոսքով՝ Գեղարքունիքը, որը խորհրդային տարիներին համարվել է Հայաստանի ամենաարդյունաբերական մարզերից մեկը, այսօր կանգնած է լուրջ մարտահրավերների առաջ։ Եթե ժամանակին միայն Գավառի կոնդենսատորների գործարանն աշխատեցնում էր շուրջ 9 հազար մարդ, ապա այժմ մարզում գործում է ընդամենը մեկ խոշոր արդյունաբերական օբյեկտ՝ Սոթքի հանքը։ Վերջինս էլ պատերազմի և տարածքային կորուստների հետևանքով աշխատում է իր հզորության ընդամենը 25 տոկոսով։
Բացի այդ, վերջին վեց-յոթ տարիներին մարզը կորցրել է շուրջ 14 հազար բնակիչ․ սա նշանակում է, որ Գեղարքունիքը բառացիորեն «կորցրել է մի Մարտունի քաղաք»։ Իսկ աղքատության մակարդակը շարունակում է մնալ բարձր՝ բնակչության մոտ մեկ երրորդը համարվում է աղքատ։
Սևանը՝ որպես ձմեռային տուրիստական գոտի
Նարեկ Կարապետյանը համոզված է, որ մարզի զարգացման առանցքը Սևանն է։ Նրա խոսքով՝ ներկայում Սևանում տուրիստական սեզոնը սահմանափակվում է երեք ամսով, ինչի հետևանքով ներդրողները խուսափում են երկարաժամկետ ծրագրերից։ Լուծումն, ըստ Կարապետյանի, Սևանը ձմեռային տուրիստական գոտի դարձնելն է։
«Եթե կարողանանք ձևավորել ձմեռային տուրիզմի կոնցեպցիա, ներգրավել միջազգային հյուրանոցային բրենդեր, Սևանը կդառնա մրցունակ և ամբողջ տարին եկամուտ բերող կենտրոն։ Սա հնարավորություն կտա ոչ միայն զբոսաշրջիկներին գրավել, այլև տեղացիներին ապահովել աշխատատեղերով»,- նշել է նա։
Ձկնաբուծություն և ձկնորսություն՝ նոր կանոններով
Երկրորդ առաջարկվող ուղղությունը ձկնաբուծությունն է։ Կարապետյանի խոսքով՝ Հայաստանը, չլինելով ծովային երկիր, արդեն իսկ հասել է 57 միլիոն դոլարի ձկան արտահանման ցուցանիշի, հիմնականում դեպի Ռուսաստան։ Սակայն Սևանի հնարավորությունները գրեթե չեն օգտագործվում։
Շարժման առաջարկն է՝ Սևանի ափամերձ տարածքները բաժանել երեք գոտու՝ տուրիստական, ձկնաբուծական և ձկնորսական։ Այսպիսով հնարավոր կլինի զարգացնել ինչպես արդյունաբերական ձկնաբուծությունը, այնպես էլ ապահովել էկոլոգիական հավասարակշռությունը։
Ավելին, առաջարկվում է հիմնել Սևան ազգային պարկ, որտեղ կգործի մանրաձկների բազմացման կենտրոն։ Դա կօգնի ոչ միայն վերականգնել իշխանի և սիգայի պաշարները, այլև ձկնորսությունը դարձնել վերահսկելի ու եկամտաբեր։
Վարդենիսը՝ հացահատիկի կենտրոն
Կարապետյանը նաև հիշեցրել է, որ Վարդենիսը խորհրդային տարիներին եղել է հացահատիկի արտադրության կարևոր կենտրոն։ Նրա համոզմամբ՝ այս ուղղությամբ պետությունը կարող է մարզին վերադարձնել իր դերը՝ զուգահեռ նվազեցնելով Հայաստանի կախվածությունը հացահատիկի ներմուծումից։
Նոր գործարանների անհրաժեշտություն
Երկարաժամկետ լուծումներից մեկը, ըստ Կարապետյանի, նաև ձկան վերամշակման գործարանների ստեղծումն է։ «Մեր երկրում չկա նույնիսկ երկու նորմալ ձկան վերամշակման արտադրություն։ Իսկ առանց վերամշակման մենք միշտ կկորցնենք ավելացված արժեքը»,- նշել է նա։
Եզրակացություն
Կարապետյանի առաջարկած երեք հիմնական ուղղությունները՝ ձմեռային տուրիզմ, էկոլոգիապես մաքուր ձկնաբուծություն և վերահսկվող ձկնորսություն, կարող են ոչ միայն կանգնեցնել բնակչության արտահոսքը, այլև Գեղարքունիքը դարձնել դինամիկ զարգացող մարզ։
«Եթե այսօր քայլեր չարվեն, ևս վեց տարի անց Գեղարքունիքը կարող է կորցնել ևս մի Մարտունի քաղաք։ Բայց եթե ճիշտ օգտագործենք Սևանի պոտենցիալը, մարզը կարող է դառնալ Հայաստանի տնտեսական զարգացման շարժիչներից մեկը»,- եզրափակել է Նարեկ Կարապետյանը։
