Հայերեն
Բոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. Հովհաննիսյան «Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներին Բանանի շուրջ աղմուկ, պետության շուրջ լռություն․ ինչպես ենք ընկնում հանրային ուշադրության ծուղակը. Աննա Կոստանյան «Քաղաքական գործիքակազմի առումով իշխանությունը չունի բավական կենսունակություն ընդդիմության հետ մրցակցության տեսանկյունից, ուստի դիմում է ռեպրեսիվ մեխանիզմներին». «Փաստ» Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ» Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ» Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ» Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ» Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ» Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով Ամեն մի որոշման, քայլի, գործողության հետևում կոնկրետ մարդիկ են՝ իրենց պատասխանատվությամբ. «Փաստ»

Հայկական թատրոնը հեղինակավոր բեմերում․ «Ցուրտ օր դժոխքում» և «Պանդուխտության երգը»՝ Ավինիոնից մինչև Էդինբուրգ

Մշակույթ

Հայկական թատրոնը ճանապարհ է բացում դեպի Եվրոպա։ Հրաչ Քեշիշյանի բեմադրած «Ցուրտ օր դժոխքում» ներկայացումը, ինչպես նաև Միհր թատրոնի «Պանդուխտության երգը» վավերագրական-պարային բեմադրությունը, ներկայանում են աշխարհի երկու խոշորագույն թատերական փառատոններում՝ ֆրանսիական Ավինիոնում և Էդինբուրգի Fringe Festival-ում։

2024 թվականին այս 2 ներկայացումները պատվով ներկայացրեցին Հայաստանը Ավինիոնում, որից հետո եղավ հրավեր նաև Էդինբուրգում կայանալիք Fringe Festival 2025-ին: 

Tert.am Life-ը ներկա է եղել թիմի հետ հանդիպմանն ու առանձնացրել կարևոր դրվագները: 

Երգի պետական թատրոնի տնօրեն Մանե Գրիգորյանի խոսքով՝ Հայաստանն առաջին անգամ պետական աջակցությամբ ներկայացավ Ավինիոնում, ինչը ճանապարհ բացեց նաև մյուս հայկական թատրոնների համար.  

«Մենք դռներ բացեցինք նաև մյուսների համար։ Այս տարի ևս հայ թատերախմբեր կան Ավինիոնում։ Իսկ Էդինբուրգի Fringe Festival 2025-ի մասնակցությունը մեր մեծագույն ձեռքբերումներից է»,- նշեց Մանե Գրիգորյանը:  

HK Productions ընկերության հիմնադիր-տնօրեն, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Հրաչ Քեշիշյանը պատմեց, որ Ավինիոնի փառատոնը գոյություն ունի 1947 թվականից, որի շրջանակներում Ֆրանսիան մի հարկի տակ է հավաքում աշխարհի բոլոր թատերախմբերին և այսքան տարի կարողանում է պահել նշաձողը:

«Փառատոնային հաջողությունների սկիզբը դրվել է Հայաստանում՝ «Հայֆեստ» թատերական փառատոնի շրջանակներում, երբ այս երկու ներկայացումները գրավեցին Ավինիոնի ներկայացուցիչների ուշադրությունը։

Ավինիոնում 10 օր շարունակ խաղացինք միջազգային հանդիսատեսի համար: Մեր սփյուռքահայերը նույնպես Մարսելից գալիս էին Ավինիոն՝ դիտելու մեր ներկայացումները, ինչպես նաև՝ տարբեր փառատոնների տնօրեններ: Ի ուրախություն և ի հպարտություն մեզ՝ ընտրվեցինք նաև Էդինբուրգի ամենահեղինակավոր Fringe Festival փառատոնի համար: Այն եվրոպական ամենամեծ ու կարևոր թատերական փառատոնն է:  

ԿԳՄՍ-ի աջակցությամբ արդեն օգոստոս ամսին մեկնում ենք Էդինբուրգ: Մեծ պատիվ է լինել առաջինը և՛ Ավինիոնում, և՛ Էդինբուրգում ու սա նաև որոշակիորեն պատասխանատվություն է, քանի որ մենք բացեցինք այն դուռը, որը գնում է դեպի Եվրոպա»,-նշեց Հրաչ Քեշիշյանը:

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Դանիել Դանիելյանը նշեց, որ թատերական փառատոնները կարևոր գործիք են մշակութային հաղորդակցության և միջազգային ներկայության համար։ Նա շեշտեց, որ Ավինիոնում պաշտոնական մասնակցությունն արդեն իսկ բեկումնային պահ էր հայկական թատրոնի համար։
«Թատերարվեստի զարգացումը հնարավոր չէ առանց ժամանակակից գրականության աջակցության։ Ավելի շատ պիեսներ են անհրաժեշտ՝ գրված հայ դրամատուրգների կողմից։ Անկախ թատրոնների գոյությունն էլ նոր շունչ ու մրցակցություն է մտցնում դաշտում։ Մենք պիտի խթանենք այդ մթնոլորտը»։

Միհր թատրոնի հիմնադիր, պարուսույց, բեմադրիչ Ցոլակ Մլքե-Գալստյանը ներկայացրեց «Պանդուխտության երգը» անխոս, ժամանակակից պարային ներկայացման գաղափարն ու միջազգային արձագանքները՝ շեշտելով, որ այն համամարդկային թեմաների մասին է.

«Մենք խոսում ենք պատերազմների, կորուստների, տեղահանության մասին։ Այս ներկայացումը արդիական է ոչ միայն Հայաստանում, այլ դրա սահմաններից դուրս։ Մեր քարերը խորհրդանշորեն մեզ հետ գնում են փառատոններ, որտեղ հանդիսատեսը երբեմն վերցնում է դրանք  որպես հիշողություն»:

Դերասան Ներսես Ավետիսյանն, ով «Ցուրտ օր դժոխքում» մոնոներկայացման գլխավոր հերոսն է, անկեղծորեն պատմեց, թե որքան հուզիչ և պատասխանատու է իր համար Հայաստանի անունը ներկայացնել աշխարհում.

«Ես այս ներկայացումը ստեղծելու ընթացքում չէի մտածում, որ հիմա մի բան ենք անելու, որ բոլորին դուր կգա կամ բոլորը կհուզվեն։ Բայց ստացվեց այնպես, որ երբ պարոն Քեշիշյանի հետ սկսեցինք աշխատել պիեսի վրա, կյանքում շատ ծանր շրջան էր։ Միգուցե դա էլ նպաստեց, որ այս ներկայացումը դառնա շատ ավելի խորքային՝ էմոցիաների, ոչ թե պարզապես պիես կարդալու ու փոխանցելու այն, ինչ գրված է։

Ես շատ ուրախ եմ ու շատ շնորհակալ այն մարդկանց, ովքեր արդեն գրեթե երեք տարի շարունակ գալիս են իմ «տուն»՝ Երգի պետական թատրոն, որտեղ ես մեծացել եմ ութ տարեկանից և դիտում են այս ներկայացումը։ Շատ ուրախ եմ, որ այս աշխատանքով կարողացանք հասնել շատ կարևոր փառատոների։

Ես մեծ հույս ունեի, որ Ավինիոնը կդառնա այն պատուհանը, որի միջոցով մենք կստանանք Էդինբուրգի հրավերը։ Եվ դա հենց այդպես էլ եղավ։

Սա ինձ համար շատ կարևոր է, միևնույն ժամանակ՝ մեծ պատասխանատվություն։ Ես անչափ շնորհակալ եմ բոլոր «մեղավորներին», տիեզերքին, որ այս ամենը տեղի է ունենում իմ կյանքում։ Կփորձեմ անել առավելագույնը»,- անկեղծացավ Ներսես Ավետիսյանը:

Մանե Գրիգորյանը հավելեց, որ 2024-ին Ավինիոնում նաև կազմակերպվել են Հայաստանի մշակույթի օրեր։

«Դա շատ ինքնաբուխ ստացվեց՝ մեկ շաբաթվա ընթացքում անցկացրինք կինոդիտումներ, հանդիպումներ, կլոր սեղան-քննարկումներ, հարց ու պատասխաններ տեղի լրագրողների և թատերական քննադատների հետ։ Խոսեցինք Հայաստանի ժամանակակից մշակութային կյանքի մասին և կրկին պատվով ներկայացրինք Հայաստանը։ Ավինիոնում մեզ միացան Արթուր Ղուկասյանն ու Սերժ Ավետիքյանը։ Կային թե՛ հայեր, թե՛ օտարերկրացիներ, որոնց, հուսով եմ, տպավորել էին թե՛ մեր ֆիլմերը, թե՛ ներկայացումները։ Այդ ընթացքում ցուցադրեցինք նաև «Անատոլիական պատմություն» ֆիլմի տարբերակը, որը հատուկ մոնտաժվել էր ֆրանսերեն ենթագրերով»,- պատմեց Մանե Գրիգորյանը։

«Մեզ համար շատ նշանակալից էր այն փաստը, որ Սերժ Ավետիքյանը միացավ մեզ։ Կինոդիտումն ինքնին շատ հետաքրքիր էր՝ ֆրանսիացիները դիտումից հետո սկսեցին շատ ակտիվ հարցեր տալ։ Պարզվեց, որ իրենք իսկապես շատ են սիրում խոսել ու քննարկել։ Հարցերի տարափն ուղղակի ստիպեց մեզ նայել մեր աշխատանքին մի այլ տեսանկյունից։ Դու սկսում ես մեկնաբանել սեփական գործդ՝ նորովի։ Դա նոր ու շատ հետաքրքիր փորձառություն էր։ Մանավանդ, որ թատերական փառատոնի մեջ կինոյի ներմուծումը նույնպես բավական հետաքրքիր լուծում էր»,- հավելեց Հրաչյա Քեշիշյանը։

«Ավինիոնի մասին շարունակելով՝ նշեմ, որ Արթուր Գրիգորյանի «Կոմիտաս» ներկայացումը ևս հրավեր է ստացել մասնակցելու փառատոնին։ Դրա բեմադրությունը կրկին իրականացրել է Հրաչ Քեշիշյանը։ Մենք մեծ հույս ունենք, որ հաջորդ տարի արդեն ավելի մեծ թիմով երաժշտական ներկայացում կտանենք Ավինիոն և կպատմենք Կոմիտասի մասին»,- ամփոփեց Մանե Գրիգորյանը։

Ավելի վաղ, Tert.am Life-ը անդրադարձել էր, որ տարիներ անց կրկին Երգի պետական թատրոնի բեմ է վերադարձել Արթուր Գրիգորյանի «Կոմիտաս» երաժշտական ներկայացումը: Այն վերաբեմադրվել է ռեժիսոր Հրաչ Քեշիշյանի, երգիչ Ռուսլան Էլյազյանի և Մանե Գրիգորյանի շնորհիվ։

Գազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրIDBank-ը DigiTec 2026-ին կներկայանա միասնական էկոհամակարգի հայեցակարգովՓաշինյանը պահանջում էր փոխել Սահմանադրությունը հանուն խաղաղության, իսկ հիմա խոստովանում է, որ Ալիևը կարող է չստորագրել համաձայնագիրը«Գյումրի» ԲԿ-ում հաջողվել է փրկել 36-ամյա տղամարդու կյանքը․ նրան վնասվածք է պատճառել հարազատ եղբայրըՓաշինյանը գող է. նա հազարավոր զինվորների կյանքեր է գողացել․ ինչո՞ւ Փաշինյանը Բաքվի հետախուզվողների ցուցակում չէ. Անուշ ՄիրզոյանՓաշինյանն ուժեղ է միայն այն դեպքում, երբ սպառնում է ընդդիմադիրներին բանտ նետել, բայց Ալիևի դեմ թույլ է. Մարիաննա ՂահրամանյանԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըՔՊ-ն չգիտի անգամ, թե որ կետում են ավարտվելու Ալիևի պահանջները. Տիգրան ԱբրահամյանTeam Group-ը Digitec-ի ռազմավարական գործընկերն է․ խումբը կներկայացնի իր տեխնոլոգիական էկոհամակարգն ու նորարարական լուծումներըԱնվտանգ և արդար պետության գաղափարը սկսվում է դպրոցից․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունները Ռուսաստանի հետ առևտրային պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ քայլեր պետք է ձեռնարկած լինեին. Հրայր ԿամենդատյանԻշխանությունները երբեք չեն ասել, թե ինչն են ուզում փոխել Սահմանադրության մեջ. Ավետիք ՉալաբյանԱլիևի հրահանգով Սահմանադրությունը փոխելը ինքնիշխանության լիակատար կորուստ է․ Նարեկ Կարապետյան102֊րդ ռազմաբազան մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն մեզ, այլ մեր տարածաշրջանի բոլոր խաղացողների համար․ Արշակ ԿարապետյանԱդրբեջանցիները մեր առաջ պահանջներ են դնում և ցանկանում ներգրավվել հետաքննությունների մեջ. Մենուա ՍողոմոնյանՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԸնտրական գործընթացը իշխանությունները վերածել էին վախի մթնոլորտի. Ցոլակ Ակոպյան«Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներինՊետության ճակատագիրը չի կարելի դարձնել անպատասխանատու փորձարկումների խաղալիք․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա խոսքն արդեն ասել է․ Նարեկ ԿարապետյանՏեսեք՝ ինչ է տեղի ունենում, երբ Նարեկ Կարապետյանը կառավարությունից պահանջում է պարզաբանել՝ ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի պետական բյուջեի պակասուրդի հետ. տեսանյութՀայաստանի համայնքները քարտեզագրվում են նորարարական լուծումներովՖասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներԽաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթՄեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք ՉալաբյանԴուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանՈւիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ ՎարդևանյանՀայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ Գալստյանին