Հայերեն
Բոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. Հովհաննիսյան «Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներին Բանանի շուրջ աղմուկ, պետության շուրջ լռություն․ ինչպես ենք ընկնում հանրային ուշադրության ծուղակը. Աննա Կոստանյան «Քաղաքական գործիքակազմի առումով իշխանությունը չունի բավական կենսունակություն ընդդիմության հետ մրցակցության տեսանկյունից, ուստի դիմում է ռեպրեսիվ մեխանիզմներին». «Փաստ» Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ» Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ» Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ» Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ» Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ» Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով Ամեն մի որոշման, քայլի, գործողության հետևում կոնկրետ մարդիկ են՝ իրենց պատասխանատվությամբ. «Փաստ»

Մինաս Ավետիսյան. Մեկ արվեստագետ՝ աշխարհի ողջ ձանձրույթի դեմ

Մշակույթ

Այսօր Մինասը կդառնար 97 տարեկան, բայց հայ նկարիչը մահացավ 46-ում։

Պատկերացրեք՝ գիշեր է, խոհանոցում մշուշոտ լույս է շողում, դրսում լռություն է, և երկու ընկեր հիշում են երրորդին՝ նրան, ով փառքի չէր ձգտում, բայց անմոռաց հետք թողեց։ Մենք ձեզ կպատմենք այդպիսի մարդու՝ Մինաս Ավետիսյանի մասին։ Առանց բարդ տերմինների, առանց ակադեմիական պաթոսի, պարզապես անկեղծորեն և մարդկայնորեն։

минас1.jpg (130 KB)

Կան որոշ արվեստագետներ, որոնց մասին չես կարող ասել «հանճար», քանի որ դա չափազանց պաշտոնական է հնչում։ Բայց «մերոնցից մեկը» ասելը նույնպես բավարար չէ։ Մինասը նրանցից մեկն է։

минас.jpg (45 KB)

Նա ծնվել է Ջաջուրում՝ սովորական գյուղում՝ դժվար ապրուստով, բայց օդում սառչող ծաղիկներով։ Նա այս գույները տեսնում էր մանկուց, ուստի հետագայում չէր կարող «մռայլ» նկարել, նույնիսկ եթե նորաձևությունը, քաղաքականությունը կամ ինստիտուտը դա էին պահանջում։

минас4.jpg (66 KB)

Նրա մայրը կույր էր, և, ինչպես հիշում էին նրա մտերիմները, նրանից նա ժառանգել էր աշխարհը զգալու ունակությունը ոչ թե աչքերով, այլ ավելի խորը ինչ-որ բանով։

минас3.jpg (60 KB)

Մինասը գնաց սովորելու Լենինգրադ, ինչպես այդ դարաշրջանի բոլոր տաղանդավոր տղաները։ Շատերն այնտեղից չվերադարձան, քանի որ գտան մայրաքաղաքներում հենարան ձեռք բերելու միջոց։ Մինասը վերադարձավ, քանի որ գյուղը նրա համար ոչ միայն վայր էր, այլև թեմա։

минас5.jpg (72 KB)

Նա նկարեց այն, ինչ տեսնում էր՝ խորը կնճիռներով ծերունիներ, ճռռացող գոմեր, պարզ գլխաշորերով կանայք։ Այս ամենը՝ բաց, երբեմն նույնիսկ աչքի ընկնող գույներով։ Նրա վրձինը երբեք գեղեցկություն չէր փնտրում, այն ճշմարտություն էր փնտրում։

минас9.jpg (126 KB)

Մինասը երբեք հանգիստ չէր։ Իր անզիջողականության համար նրան հեռացրին դպրոցից, նրա ցուցահանդեսները փակվեցին, իսկ ֆիլմերը ցուցադրելու թույլտվություն չտրվեց։

Երբ նրա արվեստանոցը այրվեց 1972 թվականին, հարյուրավոր աշխատանքներ ոչնչացան։ Ոմանք ասում են, որ դա պատահականություն էր, մյուսները վստահ են, որ դա մահափորձ էր։ Երեք տարի անց նրան մեքենա էր հարվածել։ Փաստաթղթերի համաձայն՝ դա նույնպես դժբախտ պատահար է, սակայն նրա մահվան մանրամասները վկայում են պայմանագրային սպանության մասին։ Նրա անվան շուրջ միշտ չափազանց շատ տարօրինակություններ են եղել, և նա իր ժամանակի համար չափազանց պայծառ ու համարձակ էր։

минас7.jpg (70 KB)

минас7.jpg (70 KB)

Բայց կա մի բան, որը որևէ տարբերակի կարիք չունի։ Նրա որմնանկարները Գյումրում՝ հին մշակութային կենտրոնի պատին։ Նրա տուն-թանգարանը Ջաջուրում, որտեղ ներկի հոտ է գալիս, իսկ հատակները ճռռում են, կարծես տերը՝ ինքը, պատրաստվում է լքել իր արհեստանոցը։

Մինասը երբեք չի փորձել աստղ լինել, ուստի նրա անունը մինչ օրս հնչում է յուրահատուկ և պարզ, ինչպես իրական մարդ, որը գրել է իրական կյանքը։

минас8.jpg (118 KB)

Արտասահմանում Մինասին անվանում են հայ Մատիս, բայց հայրենիքում, իր աշխատանքներում վառ գույների հանդեպ սիրո պատճառով, Մինասին հաճախ համեմատում էին Սարյանի հետ։ Վերջինս, ի դեպ,  ջերմորեն էր խոսել նրա մասին. «Ես հիսուն տարով մեծ եմ քեզանից. ցավալի է, որ քիչ ժամանակ է մնացել։ Որտե՞ղ էիր։ Պետք է մի փոքր ավելի շուտ գայիր։ Մի մոռացիր, արվեստը սիրում է պայքարը։ Հիմա ես մենակ չեմ։ Դու էլ մենակ չես։ Այնպես որ, շարունակիր համարձակվել։ Ես հավատում եմ քո լավ ձեռքերին»։

Նա Հայաստանը լքեց իր իրական գույներով՝ առանց փայլի, առանց հորինված լեգենդների։ Նրա կտավները ծանր դեմքեր են, կանանց խորհրդանշական դիմանկարներ, մութ գյուղական գիշերներ և փայլուն ամառային դաշտ, որտեղ նույնիսկ պարզ հավը արժանապատիվ տեսք ունի։

минас11.jpg (85 KB)

Նա սիրում էր արագ նկարել, մեծ կտավների վրա։ Նա սիրում էր որմնանկարները, քանի որ «պատերը ավելի երկար են դիմանում, քան նկարները»։ Նրա աշխատանքները վրձնահարվածի նրբության մասին չեն, այլ պահի ուժի։ Նրա գույները դասագրքից չէին ընտրվել․ դրանք ծնվել են հողից։

минас10.jpg (42 KB)

Մինասը ցուցահանդեսների հերոս չէր, նա չէր ձգտում հաջողության, բայց նրա նկարները դեռևս մնում են մոտ նրանց համար, ովքեր փնտրում են իրական Հայաստանը՝ ոչ թե թանգարաններում, այլ գույներով, որոնք ո՛չ ժամանակը, ո՛չ էլ կրակը չկարողացան ջնջել։ 

Գազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրIDBank-ը DigiTec 2026-ին կներկայանա միասնական էկոհամակարգի հայեցակարգովՓաշինյանը պահանջում էր փոխել Սահմանադրությունը հանուն խաղաղության, իսկ հիմա խոստովանում է, որ Ալիևը կարող է չստորագրել համաձայնագիրը«Գյումրի» ԲԿ-ում հաջողվել է փրկել 36-ամյա տղամարդու կյանքը․ նրան վնասվածք է պատճառել հարազատ եղբայրըՓաշինյանը գող է. նա հազարավոր զինվորների կյանքեր է գողացել․ ինչո՞ւ Փաշինյանը Բաքվի հետախուզվողների ցուցակում չէ. Անուշ ՄիրզոյանՓաշինյանն ուժեղ է միայն այն դեպքում, երբ սպառնում է ընդդիմադիրներին բանտ նետել, բայց Ալիևի դեմ թույլ է. Մարիաննա ՂահրամանյանԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըՔՊ-ն չգիտի անգամ, թե որ կետում են ավարտվելու Ալիևի պահանջները. Տիգրան ԱբրահամյանTeam Group-ը Digitec-ի ռազմավարական գործընկերն է․ խումբը կներկայացնի իր տեխնոլոգիական էկոհամակարգն ու նորարարական լուծումներըԱնվտանգ և արդար պետության գաղափարը սկսվում է դպրոցից․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունները Ռուսաստանի հետ առևտրային պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ քայլեր պետք է ձեռնարկած լինեին. Հրայր ԿամենդատյանԻշխանությունները երբեք չեն ասել, թե ինչն են ուզում փոխել Սահմանադրության մեջ. Ավետիք ՉալաբյանԱլիևի հրահանգով Սահմանադրությունը փոխելը ինքնիշխանության լիակատար կորուստ է․ Նարեկ Կարապետյան102֊րդ ռազմաբազան մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն մեզ, այլ մեր տարածաշրջանի բոլոր խաղացողների համար․ Արշակ ԿարապետյանԱդրբեջանցիները մեր առաջ պահանջներ են դնում և ցանկանում ներգրավվել հետաքննությունների մեջ. Մենուա ՍողոմոնյանՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԸնտրական գործընթացը իշխանությունները վերածել էին վախի մթնոլորտի. Ցոլակ Ակոպյան«Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներինՊետության ճակատագիրը չի կարելի դարձնել անպատասխանատու փորձարկումների խաղալիք․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա խոսքն արդեն ասել է․ Նարեկ ԿարապետյանՏեսեք՝ ինչ է տեղի ունենում, երբ Նարեկ Կարապետյանը կառավարությունից պահանջում է պարզաբանել՝ ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի պետական բյուջեի պակասուրդի հետ. տեսանյութՀայաստանի համայնքները քարտեզագրվում են նորարարական լուծումներովՖասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներԽաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթՄեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք ՉալաբյանԴուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանՈւիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ ՎարդևանյանՀայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ Գալստյանին