Հայերեն
Բոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. Հովհաննիսյան «Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներին Բանանի շուրջ աղմուկ, պետության շուրջ լռություն․ ինչպես ենք ընկնում հանրային ուշադրության ծուղակը. Աննա Կոստանյան «Քաղաքական գործիքակազմի առումով իշխանությունը չունի բավական կենսունակություն ընդդիմության հետ մրցակցության տեսանկյունից, ուստի դիմում է ռեպրեսիվ մեխանիզմներին». «Փաստ» Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ» Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ» Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ» Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ» Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ» Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով Ամեն մի որոշման, քայլի, գործողության հետևում կոնկրետ մարդիկ են՝ իրենց պատասխանատվությամբ. «Փաստ»

Ինչպես Ակսել Բակունցի կինը փրկեց գրողի «Կարմրաքար» վեպը՝ այն թաքցնելով հալվայի ամանի մեջ

Մշակույթ

Ակսել Բակունցը հայ նոր գրականության ամենավառ և դրամատիկ կերպարներից է։ Իր գրական ճանապարհը նա սկսեց որպես հրապարակախոս ու պատմվածքագիր, սակայն շուտով դարձավ 1920–30-ականների Հայաստանի մշակութային, հասարակական կյանքի կենտրոնական դեմքերից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործություններն աչքի են ընկնում նրբազգաց բնանկարներով, խոր հոգեբանական դիտարկումներով ու ազգային ինքնության խնդրի շեշտադրումներով։

Նա կարողացավ գրականություն ներմուծել գյուղական կյանքի անկեղծ պատկերները։ Իր անկախ մտայնության ու բովանդակային խորության պատճառով Բակունցը դարձավ խորհրդային ռեժիմի զոհերից մեկը։ Նրա կյանքն ընդհատվեց ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին, սակայն նրա ժառանգությունը մինչ օրս ուղենիշ է, ճշմարիտ գրողի ճակատագրի խորհրդանիշ։

1936 թվականի մայիսից մինչև հուլիս Ակսել Բակունցը Համո Բեկնազարյանի հետ գտնվում էր Մոսկվայում: Նրանք այնտեղ էին «Զանգեզուր» ֆիլմի նկարահանման նախապատրաստական աշխատանքների համար: Օգոստոս ամսին Բակունցին Մոսկվայից կանչեցին Երևան, մեղադրանք առաջադրեցին և ձերբակալեցին: Բակունցի մեղադրական եզրակացությունն այսպիսին էր.

«1…հակահեղափոխական, տրոցկիստական, նացիոնալիստական կազմակերպության անդամ, որը, 1934 թվականի դեկտեմբերի 1-ին սպանել է Կիրովին և հետագայում նախատեսում էր այդպիսի տեռոր ընդդեմ ՀամԿ(բ)Կ և խորհրդային իշխանության դեմ։ 2. 1930 թ., Եղիշե Չարենցի հետ կազմակերպել է հակահեղափոխական գրողների կազմակերպություն: 1933 թվականից գլխավորել է կենտրոնը, որը նպատակ ուներ սպանելու Ստալինին, նախապատրաստում էր մահափորձ Բերիայի դեմ։ 3. Կազմակերպությունը կապված էր Մոսկվայի կենտրոնի հետ (Վաղարշակ Տեր-Վահանյան և ուրիշներ)»: (Գասպարյան Դ., «Փակ դռների գաղտնիքը: Չարենցը, Բակունցը և մյուսները», Երևան, 1994, էջ 55):

Բնականաբար, նմանատիպ շինծու մեղադրանքն իրենից ենթադրում էր, որ Բակունցը կենթարկվի մահապատժի: Նմանատիպ շինծու մեղադրանքներով էին 1936 և հատկապես 1937 թվականին մեղադրվում հայ գրողներն ու մտավորականները և սպանվում: Հարկ է նշել, որ Բակունցի դեպքում նրան ապօրինի մեղադրելու և մահապատժի ենթարկելու պատճառները չէին սահմանափակվում միայն նրա գրական գործունեությամբ: Բակունցը 1920-ականներից սկսած մեծ ներդրում էր ունեցել և մեծ գործունեություն էր ծավալում մի շարք ոլորտներում, որոնք նպաստում էին Խորհրդային Հայաստանի զարգացման, ինչպես նաև ազգային դիմագծի պահպանմանը: Բակունցը նաև 1918 թվականի Սարդարապատի ճակատամարտի մասնակից էր, ինչպես նաև նրա անմիջական գործունեության արդյունքում էր, որ 1925 թվականին Հայաստանի և Կարմիր Քուրդիստանի միջև տեղի ունեցած սահմանազատման արդյունքում մոտ երկու տասնյակ հայկական գյուղեր մնացին Խորհրդային Հայաստանի տարածքում: Այդ ամենի հանրագումարն էր նաև, որ Բակունցին տրվեց շինծու և ապօրինի մեղադրանք:

1936 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ Բակունցի ձերբակալության օրը, խուզարկություն է իրականացվում նաև գրողի տանը: Խուզարկության ժամանակ ոստիկանները բռնագրավում են Բակունցի մեծ թվով ձեռագրեր և ինքնագրեր: Նրանք վերցնում են Բակունցի «Խաչատուր Աբովյան» և «Որդի որոտման» վեպի ձեռագրերը և ոչնչացնում դրանք: Այդ ժամանակ Ակսել Բակունցի կինը՝ Վարվառա Չիվիջյանը, կարողանում է հրաշքով փրկել Բակունցի «Կարմրաքար» վեպի ձեռագիրը: Այդ ամենի մասին հետագայում պատմել է Բակունցի կինը.

 

«Վերցնում էին Ակսելի ձեռքով գրված ամեն մի թուղթ: Հավաքեցին բոլոր ձեռագրերը: Դրանց մեջ էին չհրապարակված շատ պատմվածքներ, «Աբովյան» վեպը և այլն: Բոլորը խցկում էին մեծ պայուսակի մեջ: Ես կարողացա թաքցնել միայն «Կարմրաքարի» ձեռագիրը: Տանը կար հալվայի թիթեղյա մեծ, կլոր աման: Դատարկ: «Կարմրաքարի» տեղը գիտեի: Հալվայի ամանի կափարիչը հանեցի: Մինչև անծանոթները զբաղված էին, ես արագ ամբողջ ձեռագիրը վերցրի, ոլորեցի այնպես, որ կիսաշրջան դառնա ու անմիջապես տեղավորեցի հալվայի ամանի մեջ: Կափարիչը դրեցի: Անծանոթները հալվայի ամանին չմոտեցան: Ու այդպես «Կարմրաքարը» մնաց թիթեղյա ամանի մեջ: Մեկ թե երկու օր անց ձեռագիրը հանձնեցի Վահանին: Նա իր կնոջ միջոցով պետք է ուղարկեր Թիֆլիս, կնոջ ազգականների մոտ, որ այնտեղ պահեին: Հետո ես երկար ժամանակ այստեղ չէի ու այդպես էլ չիմացա, թե ինչ եղավ «Կարմրաքարի» ձեռագիրը»: ( Ն. Հովսեփյան, Ջ., Թունյան, Ք., Միքայելյան, «Ակսել Բակունցը ժամանակակիցների հուշերում», Երևան, 1999, էջ 155):

«Կարմրաքար» վեպի հետ կապված կան տեսակետներ, որ այն անավարտ վեպ է: Ակսել Բակունցն իր 1932 թվականի ինքնակենսագրականում նշում է, որ վեպն անավարտ տպագրված էր, քանի որ գրական մամուլում վեպի հատվածները շարունակաբար տպագրվել էիմ: Բակունցի կնոջ՝ Վարվառա Չիվիջյանի այս բացառիկ հուշը փաստում է, որ 1936-1937 թվականների դաժան շրջանում, ֆիզիկապես վերացվում էին ո՛չ միայն հայ գրողները, այլ նաև նրանց գրական ժառանգությունը: Արդյունքում անձնազոհություն պահանջող խիզախությամբ մի շարք անհատներ կարողացան պահպանել և մեզ հասցնել հայ գրողների բացառիկ ձեռագրերի մի մասը, իսկ նրանց գրական ժառանգության մեկ այլ մաս մինչ օրս ննջում է անհայտության մոխիրներում:

Զ. Շուշեցի

Գազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրIDBank-ը DigiTec 2026-ին կներկայանա միասնական էկոհամակարգի հայեցակարգովՓաշինյանը պահանջում էր փոխել Սահմանադրությունը հանուն խաղաղության, իսկ հիմա խոստովանում է, որ Ալիևը կարող է չստորագրել համաձայնագիրը«Գյումրի» ԲԿ-ում հաջողվել է փրկել 36-ամյա տղամարդու կյանքը․ նրան վնասվածք է պատճառել հարազատ եղբայրըՓաշինյանը գող է. նա հազարավոր զինվորների կյանքեր է գողացել․ ինչո՞ւ Փաշինյանը Բաքվի հետախուզվողների ցուցակում չէ. Անուշ ՄիրզոյանՓաշինյանն ուժեղ է միայն այն դեպքում, երբ սպառնում է ընդդիմադիրներին բանտ նետել, բայց Ալիևի դեմ թույլ է. Մարիաննա ՂահրամանյանԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըՔՊ-ն չգիտի անգամ, թե որ կետում են ավարտվելու Ալիևի պահանջները. Տիգրան ԱբրահամյանTeam Group-ը Digitec-ի ռազմավարական գործընկերն է․ խումբը կներկայացնի իր տեխնոլոգիական էկոհամակարգն ու նորարարական լուծումներըԱնվտանգ և արդար պետության գաղափարը սկսվում է դպրոցից․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունները Ռուսաստանի հետ առևտրային պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ քայլեր պետք է ձեռնարկած լինեին. Հրայր ԿամենդատյանԻշխանությունները երբեք չեն ասել, թե ինչն են ուզում փոխել Սահմանադրության մեջ. Ավետիք ՉալաբյանԱլիևի հրահանգով Սահմանադրությունը փոխելը ինքնիշխանության լիակատար կորուստ է․ Նարեկ Կարապետյան102֊րդ ռազմաբազան մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն մեզ, այլ մեր տարածաշրջանի բոլոր խաղացողների համար․ Արշակ ԿարապետյանԱդրբեջանցիները մեր առաջ պահանջներ են դնում և ցանկանում ներգրավվել հետաքննությունների մեջ. Մենուա ՍողոմոնյանՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԸնտրական գործընթացը իշխանությունները վերածել էին վախի մթնոլորտի. Ցոլակ Ակոպյան«Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներինՊետության ճակատագիրը չի կարելի դարձնել անպատասխանատու փորձարկումների խաղալիք․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա խոսքն արդեն ասել է․ Նարեկ ԿարապետյանՏեսեք՝ ինչ է տեղի ունենում, երբ Նարեկ Կարապետյանը կառավարությունից պահանջում է պարզաբանել՝ ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի պետական բյուջեի պակասուրդի հետ. տեսանյութՀայաստանի համայնքները քարտեզագրվում են նորարարական լուծումներովՖասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներԽաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթՄեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք ՉալաբյանԴուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանՈւիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ ՎարդևանյանՀայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ Գալստյանին