ԵԽԽՎ-ի Մշակույթի, Գիտության, Կրթության և Մեդիայի հանձնաժողովում տեղի ունեցան լսումներ իմ զեկույցի շրջանակներում․ Սոնա Ղազարյան

Ինձ համար եւ՛ պատիվ, եւ՛ պատասխանատվություն է կանգնել ձեր առջեւ՝ անդրադառնալու ոչ միայն կարեւոր, այլ նաեւ հրատապ մի խնդրի՝ երիտասարդության դերին ժողովրդավարությունների վերակենդանացման գործում։ Երիտասարդները պարզապես մեր ազգերի ապագա առաջնորդները չեն, նրանք այսօր փոփոխությունների շարժիչ ուժն են։

Ամբողջ աշխարհում մենք տեսնում ենք երիտասարդների դինամիզմը, ովքեր միջոցներ են ձեռնարկում լուծելու այնպիսի հրատապ գլոբալ խնդիրներ, ինչպիսիք են կլիմայի փոփոխությունը, մարդու իրավունքները եւ սոցիալական արդարությունը:

Նրանց էներգիան, խանդավառությունը եւ նորարարական ոգին փոխակերպում են մեզ շրջապատող աշխարհը: Այնուամենայնիվ, եթե մենք ցանկանում ենք հնարավորինս ճիշտ օգտագործել այս ներուժը, հարկավոր է երիտասարդներին ապահովել այն բոլոր գործիքներով, որոնք անհրաժեշտ են ժողովրդավարական գործընթացին լիարժեք մասնակցելու համար:

Ռեյկյավիկում կայացած Եվրոպայի խորհրդի պետությունների եւ կառավարությունների ղեկավարների հետ 4-րդ գագաթնաժողովում ընդունած դիրքորոշման համաձայն՝ երիտասարդական խնդիրները պետք է հաշվի առնվեն խորհրդի բոլոր քննարկումներում:

Հաշվի առնելով այս հանգամանքը՝ 2024 թվականի հունիսի 26-ին խորհրդարանական վեհաժողովն ընդունեց 2553 բանաձեւն իր աշխատանքի շրջանակներում երիտասարդությաը վե հեռանկարներն ամրապնդելու համար:

Այս բանաձեւը նշանավորվեց անմիջական մասնակցության մեխանիզմների էական առաջընթացի ապահովմամբ, հնարավորություն տալով երիտասարդ եվրոպացիներին եւ այս վեհաժողովի անդամներին միասին քննարկել երիտասարդական քաղաքականությունը:

Ժողովրդավարությունն իսկապես վերակենդանացնելու համար մենք պետք է աջակցենք երիտասարդների ներգրավմանը ընտրություններին մասնակցելու, որոշումների կայացման գործընթացների եւ երիտասարդական կազմակերպությունների համար ժողովրդավարական պայմանների ստեղծման միջոցով: Կարեւոր է երիտասարդներին սերունդների միջեւ երկխոսության հնարավորություններ ընձեռել, ապահովել սոցիալական, տնտեսական եւ մշակութային իրավունքների լիարժեք հասանելիություն եւ պահպանել նրանց ակտիվ մասնակցությունը հասարակական կյանքում:

Սակայն եկեք մի բան հստակեցնենք, մենք չպետք է պարզապես աջակցենք այս գաղափարներին բառերով: Շատ հաճախ մենք տեսնում ենք, որ կառավարությունները ճանաչում են երիտասարդության խնդիրները, բայց իմաստալից գործողություններ չեն ձեռնարկում: Այս «բանավոր համաձայնությունը» քայքայում է վստահությունը, խորացնում է հիասթափության զգացումը եւ, ողբերգականորեն, հանգեցնում է երիտասարդների շրջանում հոգեկան առողջության խնդիրների ավելացման: Նրանք տեսնում են քաղաքական համակարգ, որն ի վիճակի չէ լուծել իրենց խնդիրները, եւ իրենց հերթին շատերն ընդհանրապես հրաժարվում են ավանդական քաղաքական գործընթացներից։

Իրոք, ուսումնասիրությունները պարբերաբար ցույց են տալիս կտրուկ տարբերություն, թե ինչպես են երիտասարդ եւ ավագ սերունդներն ընկալում եւ մասնակցում քաղաքականությանը: Երիտասարդները հաճախ իրենց մեկուսացված են զգում ավանդական քաղաքական կառույցներից՝ համարելով, որ քաղաքական գործիչները կապ չունեն իրենց կարիքների հետ:

Ուսումնասիրությունները, ինչպիսին է եվրոպական երիտասարդ հետազոտողների խմբի կատարած ուսումնասիրությունները, ընդգծում են, որ ավելի կրթված եւ արտոնյալ ծագում ունեցող մարդիկ, հատկապես երիտասարդ տղամարդիկ, ավելի հավանական է, որ քաղաքականապես ակտիվ կլինեն:

Միեւնույն ժամանակ, նրանք, ովքեր բախվում են տնտեսական դժվարությունների, աշխարհագրական մեկուսացման կամ այլ խոչընդոտների, ավելի քիչ են ներգրավված: Միեւնույն ժամանակ, նրանք, ովքեր բախվում են տնտեսական դժվարությունների, աշխարհագրական մեկուսացման կամ այլ խոչընդոտների, ավելի քիչ են ներգրավված:

Սա մեզ բերում է առանցքային խնդրի՝ տնտեսական անհավասարության: 2024 թվականի հունվարին այս վեհաժողովում առաջարկություն ներկայացվեց՝ ուղղված տնտեսական մարտահրավերներին դիմակայելու երիտասարդության մասնակցությանը: Եվրոբարոմետրի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ երիտասարդ եվրոպացիների միայն 33%-ն է բավարարված զգում իրենց կառավարությունների կողմից կյանքի բարձր գնի դեմ պայքարելու միջոցներից:

Աճող ծախսերը, հատկապես բնակարանային եւ էներգետիկ ծախսերը, անհամաչափորեն ազդում են երիտասարդների վրա: Եթե մենք չլուծենք տնտեսական անհավասարության խնդիրը, մենք ռիսկի ենք դիմում ստեղծել երիտասարդական կազմակերպություններ, որոնք չեն լինի ոչ բազմազան, ոչ էլ ներկայացուցչական, ինչը երիտասարդներին ավելի կհեռացնի քաղաքական կյանքից:

Այնուամենայնիվ, հույս կա: 2022 թվականին լրացավ Եվրոպայի խորհրդի երիտասարդական ոլորտի 50-ամյակը, ինչը նշվեց «ժողովրդավարությունն այստեղ» «ժողովրդավարություն հիմա» քարոզարշավով։ Այս նախաձեռնությունը համախմբել է երիտասարդության ներկայացուցիչներ աշխարհի 45 երկրներից՝ նպատակ ունենալով կամրջել երիտասարդների եւ ժողովրդավարական ինստիտուտների միջեւ առկա բացը:

Երիտասարդների հզորացման ամենակարեւոր գործիքներից մեկը կրթության հասանելիությունն է: Կրթությունն ապահովում է գիտելիքներ, քննադատական մտածողության հմտություններ եւ վստահություն, որոնք անհրաժեշտ են հնացած համակարգերին մարտահրավեր նետելու, նոր լուծումներ ստեղծելու եւ ժողովրդավարական ինստիտուտների ձեւավորման գործում առաջնորդի դեր ստանձնելու համար:

Այնուամենայնիվ, կրթության խոչընդոտները պահպանվում են. տնտեսական դժվարությունները, աշխարհագրական մեկուսացումը եւ անհավասար հնարավորությունները շարունակում են խանգարել շատ երիտասարդների իրացնել իրենց ողջ ներուժը: Որպես խորհրդարանականներ, մեր պարտականությունն է վերացնել այդ պատնեշները: Մենք պետք է ստեղծենք միջավայրեր, որտեղ բոլոր երիտասարդները, անկախ իրենց ծագումից, կարող են բարգավաճել: Միայն դրա իրականացման շնորհիվ մենք կարող ենք ապահովել, որ երիտասարդությունը ակտիվ եւ կենսական դերակատարում ունենա ժողովրդավարության աշխուժացման գործում:

Շնորհակալություն