Գագաթնաժողովի ստվերում․ ընտրություններից առաջ իշխանության արտաքին խաղը և դրա գինը

Խորհրդարանական ընտրություններին մնացել է սահմանափակ ժամանակ, և գործող իշխանությունը փորձում է առավելագույնս օգտագործել արտաքին գործոնները՝ ներքաղաքական ազդեցություն ապահովելու նպատակով։ Երևանում մայիսի սկզբին նախատեսված գագաթնաժողովը ներկայացվում է որպես կարևոր միջազգային իրադարձություն, սակայն որքան մոտենում է դրա անցկացման օրը, այնքան ավելի ակնհայտ է դառնում հիմնական հարցը՝ արդյոք այն կունենա այն ընդգրկվածությունն ու ազդեցությունը, որը փորձ է արվում ներկայացնել հանրությանը։ Փորձագիտական շրջանակներում արդեն ձևավորվել է տեսակետ, որ նման միջոցառումների քաղաքական օգտագործումը նախընտրական փուլում կարող է էական ազդեցություն ունենալ ընտրությունների արդյունքների վրա, սակայն միաժամանակ հիշեցվում է նաև նախադեպերի մասին, երբ արտաքին հենարանների վրա հիմնված ակնկալիքները չեն արդարացվել։

Ներքաղաքական դաշտում վերջին շրջանում արձանագրվող զարգացումները լրացուցիչ լարվածություն են հաղորդում իրավիճակին։ Բռնաճնշումների և կոշտ վարչական գործիքների կիրառման մասին հրապարակումները ոչ միայն ներքին արձագանք են ստանում, այլև մտահոգություն են առաջացնում արտաքին գործընկերների մոտ։ Ժողովրդավարական արժեքների հետ անհամատեղելի այս երևույթները նախընտրական փուլում ստեղծում են մի պատկեր, որը դժվար է համադրել ժողովրդավարական պետության մասին ձևավորված ընկալումների հետ։ Այս համատեքստում իշխանության վարքագիծը ավելի շատ վկայում է քաղաքական անորոշության և վստահության պակասի մասին, քան կայուն կառավարման։

Եվրոպական քաղաքական միջավայրում ևս նկատելի է զգուշավորության աճ։ Վերջին տարիների ընտրական զարգացումները տարբեր երկրներում, այդ թվում՝ իշխանության փոփոխություններով ուղեկցված գործընթացները, ձևավորել են մի իրավիճակ, որտեղ արտաքին աջակցությունը այլևս չի դիտարկվում որպես անվերապահ գործոն։ Ակնհայտ է, որ եվրոպական առաջնորդները խուսափում են ներգրավվել այնպիսի գործընթացներում, որոնք կարող են ընկալվել որպես միջամտություն կամ ունենալ անկանխատեսելի հետևանքներ։ Այդ ֆոնին սպասվող գագաթնաժողովի քաղաքական կշիռը դառնում է առավել հարաբերական, քան փորձում է ներկայացնել պաշտոնական քարոզչությունը։

Նիկոլ Փաշինյանի մարզային այցերը ևս ցույց են տալիս, որ հանրային ընկալումների մեջ տեղի են ունենում էական փոփոխություններ։ Ընդունելության մակարդակը, արձագանքները և ընդհանուր մթնոլորտը վկայում են, որ իշխանության նկատմամբ վստահությունը այլևս նույնը չէ։ Սա, իր հերթին, ուժեղացնում է այն տպավորությունը, որ արտաքին նախաձեռնությունների ակտիվացումը միտված է ներքին խնդիրները քողարկելուն, այլ ոչ թե իրական քաղաքական արդյունք ապահովելուն։

Երևանում նախատեսվող գագաթնաժողովը, անկախ դրա փաստացի արդյունքներից, արդեն իսկ դարձել է ներքաղաքական պայքարի գործիք։ Սակայն նման մոտեցումը պարունակում է լուրջ ռիսկեր։ Արտաքին քաղաքական հավասարակշռության խախտումը, հատկապես փոքր և բաց տնտեսություն ունեցող երկրի համար, կարող է հանգեցնել տնտեսական և սոցիալական ծանր հետևանքների։ Ցանկացած հարաբերության սրում անմիջապես անդրադառնում է քաղաքացիների կենսամակարդակի վրա, իսկ արդեն գոյություն ունեցող խնդիրների խորացումը կարող է երկարաժամկետ հետևանքներ ունենալ։

Ստեղծված իրավիճակում ակնհայտ է մեկ բան՝ արտաքին քաղաքականությունը չի կարող փոխարինել ներքին լեգիտիմությանը։ Քաղաքական կայունությունը ձևավորվում է ոչ թե միջազգային միջոցառումների թվով, այլ հանրության վստահությամբ։ Իսկ դրա բացակայությունը նույնիսկ ամենաբարձր մակարդակի հանդիպումները դարձնում է ձևական, առանց իրական ազդեցության երկրի ապագայի վրա։