ԶԼՄ-ներ. Ռիադը մտադիր չէ թուրքական դրոններ գնել
Սաուդյան Արաբիայում քաղաքական աղբյուրները հերքել են Թուրքիայի նախագահի պնդումը, թե Ռիադը ցանկանում է թուրքական մարտական անօդաչու թռչող սարքեր գնել:
Թուրք քաղաքագետ Այդին Սեզերը The Arab Weekly-ի հետ զրույցում հաստատել է, որ ճիշտ հակառակն է. հենց Էրդողանն էր սաուդյան միապետին առաջարկել անօդաչու թռչող սարքեր գնել:
Աղբյուրները Սաուդյան Արաբիայում հայտնել էին, որ Էրդողանը երեք ամիս առաջ փորձել է զինված անօդաչու թռչող սարքեր վաճառել Սաուդյան Արաբիային թագավոր Սալման բեն Աբդել Ազիզի հետ հեռախոսազրույցի ընթացքում:
Թուրքիայի նախկին արտգործնախարար Յաշար Յակիսը, ով ժամանակին զբաղեցնում էր Սաուդյան Արաբիայում Անկարայի դեսպանի պաշտոնը, հաստատել է, որ Էրդողանը միշտ ցանկանում էր անօդաչու թռչող սարքեր վաճառել թագավորությանը՝ Ռիադի հետ հարաբերությունները բարելավելու համար:
The Arab Weekly-ի հետ զրույցում Յակիսն ասել է, որ Էրդողանը զգացել է, որ Բայդենի վարչակազմի գալով իր մեկուսացումը մեծանում է: Դա նրան դրդել է վերանայել իր հաշվարկները եւ բացվել Սաուդյան Արաբիայի, Եգիպտոսի եւ Իսրայելի առջեւ»:
Էրդողանը շատ էր ապավինում Սաուդյան Արաբիային իր տեղը դնելու ԱՄՆ նոր վարչակազմի մտադրությանը եւ մեծ հույսեր էր կապում սաուդացի լրագրող Ջամալ Հաշագիի սպանության վերաբերյալ ԿՀՎ զեկույցի հրապարակման հետ:
Գաղտնազերծված զեկույցը հիմնված էր թուրքական տեղեկատվության, ինչպես նաեւ վիդեո եւ աուդիո ֆայլերի վրա, որոնք, ըստ հաղորդումների, գրանցվել են թուրքական հետախուզական ծառայությունների կողմից: Բայց ԿՀՎ փաստաթղթի հրապարակումը, չնայած աղմուկին ԶԼՄ-ներում, էականորեն չի փոխել հիմնական հարաբերությունները Սաուդյան Արաբիայի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ:
Թուրք քաղաքագետ Այդին Սեզերը Ռիադի բարեհաճությունը շահելու Էրդողանի ցանկությունը բացատրել է Թուրքիայում տնտեսական իրավիճակի վատթարացմամբ եւ ճնշմամբ Ջո Բայդենի վարչակազմի կողմից: Ըստ նրա՝ այդ գործոններն Անկարային ստիպեցին բացվել այլ երկրների առջեւ եւ աշխատել արտաքին թշնամանքի թուլացման ուղղությամբ:
Սակայն Սեզերը զարմանք է հայտնել Սաուդյան Արաբիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման Թուրքիայի ցանկության կապակցոթյամբ այն ժամանակ, երբ Ռիադը փակել է թուրքական դպրոցները եւ խոչընդոտել է թուրքական ապրանքների մուտքը: «Մենք չպետք է զարմանանք, որ Սաուդյան Արաբիան մերժում է թուրք քաղաքական գործիչների, այդ թվում` նախագահի, արտաքին գործերի եւ պաշտպանության նախարարների իմպուլսիվ հայտարարությունները Ռիադի հետ մերձեցման մասին»,- ասել է թուրք քաղաքական փորձագետ Էրգյուն Բաբախանը:
«Սաուդյան Արաբիան դեռ թույլ չի տալիս թուրքական բեռնատարներին անցնել մաքսակետերով, այդ դեպքում ինչպե՞ս դրանք կարող են դրոններ պահանջել Անկարայից»,- նշել է նա:
Քաղաքական վերլուծաբան Իլխան Թանիրը սաուդացիների ռւ եգիպտացիների հետ հարաբերությունները շտկելու Էրդողանի փորձերն անիմաստ է համարում առանց համապարփակ դիվանագիտական ջանքերի: «Չնայած մերձեցմանն ուղղված Անկարայի ջանքերին՝ Սաուդյան Արաբիան եւ Եգիպտոսը փոխադարձությամբ չպատասխանեցին,- ասել է Թանիրը The Arab Weekly-ին:- Փոխարենը՝ Թուրքիայի տարածաշրջանային հարեւանները շարունակում են մերձեցումը միմյանց հետ էներգետիկ եւ ռազմական ոլորտներում»:
Փորձագետները կարծում են, որ Էրդողանը թերագնահատել է Ռիադի ուժն ու ազդեցությունը, երբ վերջին տարիներին փորձում էր քաղաքական ճնշում գործադրել թագավորության վրա: Նրանք շեշտում են, որ սաուդացիները, ովքեր խուսափում են հայտարարություններից եւ ԶԼՄ-ների մարտերից, գիտեն երբ հարված հասցնել, որն անհրաժեշտ ազդանշան կուղարկի իրենց հակառակորդներին: Նրանց կարծիքով՝ Սաուդյան Արաբիայի հասարակության եւ պաշտոնատար անձանց զայրույթը Թուրքիայի նկատմամբ կապված է ոչ միայն Հաշագիի գործի վերաբերյալ Անկարայի դիրքորոշման եւ թագավորությունն եւ նրա առաջնորդներին նսեմացնելու հետագա փորձերի հետ: Փաստացի դա սկսվեց այն բանից հետո, երբ Էրդողանը փորձեց խարխլել Սաուդյան Արաբիայի դիրքերը որպես գլխավոր սուննի տերություն Մերձավոր Արեւելքում Իրանի հետ դաշինքի միջոցով սուննիական խմբավորումների կողմից, ինչպիսիք են «ՀԱՄԱՍ»-եւ «Մուսուլման եղբայրներ»-ը:
