Բնակչության ավելացում, տնտեսական հեղափոխություն, բարեկեցություն․ ինչ խոստումներով եկավ իշխանությունը, և ինչ պատկեր ունենք այսօր
ՀՀ գործող կառավարությունն իշխանության եկավ ծայրահեղ աղքատության վերացման, համախառն ներքին արդյունքի ավելացման, տնտեսական հեղափոխություն իրականացնելու և մի շարք այլ խոստումներով։ Իշխող դաշինքի նախընտրական կարգախոսն էր «Երջանիկ անհատ, հոգատար հանրություն, հզոր պետություն»։
Պաշտոնավարման 100 օրվան նվիրված հանրահավաքին՝ 2018թ․-ի օգոստոսի 17-ին, Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ շուրջ երեք ամսվա ընթացքում տնտեսության մեջ կատարված փոփոխություններին՝ նշելով, թե սովորաբար հեղափոխություններից հետո հեղափոխություններ վերապրած երկրներում տեղի են ունենում տնտեսական ցնցումներ, սակայն դրանք շրջանցել են ՀՀ-ն։
2020-ի սեպտեմբերի 21-ին՝ պատերազմի սկսելուց 6 օր առաջ ՀՀ վարչապետը ներկայացրեց ռազմավարություն, թե ինչպիսին պետք է լինի ՀՀ-ն 2050 թվականին։ Նշենք, որ ԶՈւ ԳՇ պետ Օնիկ Գասպարյանը հայտարարել է, որ սպասվող պատերազմի մասին խոսել է դեռևս 2020-ի օգոստոսին՝ նշելով, որ պետք է կանխել այն։
Ռազմավարությունը ներկայացնելիս Փաշինյանը նշեց, որ այդ ռազմավարության իրականացման համար ձևակերպել են 16 մեգանպատակ, որոնցից էին պաշտպանված ՀՀ-ն, մեծ հայրենադարձությունն ու ինտեգրումը և այլն։
Բնակչության թվի ավելացման, տնտեսության զարգացման ու պետական պարտքի հայտարարությունների ֆոնին այսօր՝ ՀՀ-ում տեղի ունեցած իշխանափոխությունից՝ 2,5 և ռազմավարության ներկայացումից 5 ամիս անց ՀՀ-ում ունենք հետևյալ պատկերը․
փետրվարի 16-ի դրությամբ հրապարակված տվյալների հանրագումարով՝ հայկական կողմի զոհերի թիվը հասնում է 3849-ի,
· փետրվարի 19-ի դրությամբ մահացել է կորոնավիրուս ունեցող 3955 անձ, որոնցից 797-ը՝ այլ պատճառով,
· ՀՀ պետական պարտքը մոտենում է 9 մլրդ դոլարի շեմին։
Իշխանության խուստումների, ռազմավարության հիմնական կետերի ու առկա պատկերի բվերաբերյալ Tert.am-ը զրուցել է ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող, տնտեսագետ Թադևոս Ավետիսյանի հետ։
Նրա դիտարկմամբ՝ տարբեր ոլորտներում ականատես ենք լինելու հստակ դրսևորվող կոլապսային երևույթների։ «Ինչ ասում է օրվա իշխանությունը, պետք է սպասել դրա հակառակը»,-նշում է նա՝ ներկայացնելով իշխանության հիմնական խոստումներն ու առկա իրավիճակը։
Ստորև ներկայացնում ենք նրա դիտարկումները․
Արտահանման ավելացում
Իշխանությունները խոստանում էին տնտեսական հեղափոխության մոդելը, որը պետք է հենված լիներ արտահանման վրա։ Ունենք հետևյալ փաստերը՝ 2018թ․-ին, երբ իշխանզավթեցին, այդ ժամանակ՝ տարվա 4 ամիսներին, մենք ունեինք մոտավորապես 27 տոկոս արտահանման աճ։ Այս իշխանության օրոք արտահանման աճը նվազեց շուրջ 2,5 անգամ։ 2018-2019 թվականներին ունեցանք շուրջ 10 տոկոս արտահանման աճ։ Հեղափոխությունը նշանակում էր գոնե եղած տեմպը պահպանել ու ավելացնել, բայց մենք ունեցանք տեմպի նվազում, իսկ 2020-ն ավարտեցինք արտահանման 4 տոկոս անկմամբ։
Ըստ Ավետիսյանի՝ իշխանության պնդումը, թե արտահանումն ավելացել է, մանիպուլյացիա է․
Չեն ասում, որ արտահանման մեջ իրենց օրոք հանքարդյունաբերությունը հասել է 33 տոկոսի՝ էապես աճելով։ Նշենք նաև, որ իրենք խոսում էին բնապահպանությունից։ Աճել են մեր կողմից արտահանվող ապրանքների գները, ինչի հաշվին էլ նկատվում է որոշակի ակտիվացում։ 2018 թվականին, երբ վերցրին իշխանությունը, 23,5 տոկոս աղքատության մակարդակ ունեինք, շուրջ 5 տոկոսային կետով նվազել էր 2017-ին, 2018-ին շարունակեց նվազել, բայց աղքատության մակարդակի նվազման տեմպն իջավ։ 2019-ին աճեց աղքատության մակարդակը՝ դառնալով 26,5 տոկոս։
Նպաստից անցում աշխատանքի
2020-ի տվյալներով 47 000 մարդ կորցրել է իր զբաղվածությունը։ Այսինքն՝ 47 000 մարդ կորցրել է իր աշխատանքը, կայուն զբաղվածությունը կամ ինքնազբաղվածությունը։ Նրանցից շուրջ 28 000-ը այլևս նույնիսկ աշխատանք չի փնտրում, այսինքն՝ հույսն էլ է կորցրել՝ դառնալով պոտենցիալ արտագաղթող կամ անցնելով նպաստ ստացողների շարքը։
Ստվերի կրճատում
Հարկ է նշել, որ օրինական աշխատողների թվի ավելացում 2017-ին էլ կար, 2018-ի առաջին 4 ամիսներին էլ բավականին բարձր տեմպերով ավելանում էր օրինական աշխատողների թիվը, հետևաբար՝ այս դեպքում ևս գործ ունենք մանիպուլյացիայի հետ։
Բարեկեցություն, մարդկանց կյանքի որակի բարձրացում, երջանկություն
2019-ին և հատկապես 2020-ին եղավ և շարունակվում է առաջին անհրաժեշտության ապրանքների գնաճը։ 2020-ը փակել ենք աննախադեպ բարձր գնաճով, նույնիսկ պաշտոնական վիճակագրությամբ՝ 4,5 տոկոս գնաճ։ Սննդամթերքի դեպքում այն եղել է 6,5 տոկոս, առաջին անհրաժեշտության հիմնական ապրանքների դեպքում՝ 10 տոկոս։ Այսինքն՝ մարդկանց եկամուտները գրեթե չեն աճել։ Միջին աշխատավարձը շուրջ 3 տոկոս է աճել, բայց գնաճը շուրջ 10 տոկոս է։ Այսինքն՝ փաստ է, որ մոտ 6-7 տոկոս նվազել են մարդկանց իրական եկամուտները։ Սա աղքատության տանող գործոն է։ Մարդկանց անվանական եկամուտները գրեթե չեն փոխվել, բայց իրական եկամուտները նվազել են։ 2050-ի համար նախատեսում են աշխատավարձի 7-նապատկում, բայց եթե այս տեմպերով գնանք, մոտավորապես 1000 տարի է պետք, որ իրենց ասած ցուցանիշն ունենանք։
Բնակչության ավելացում
Իրենց օրոք բնակչության թիվը շարունակաբար նվազում է, և անկախացումից հետո առաջին դեպքն էր, երբ 2020-ին, փաստորեն, բնական հավելաճը դարձավ բացասական։ Սա ոչ թե պարզապես մտահոգիչ է այլ սարսափելի սպառնալիք է մեր անվտանգությանը և գոյությանը։
