Ucom Supports Youth Environmental Education Ucom Supports the Next “SunChild” Festival in Armenia France defense minister: Armenia will be provided with short-, medium-range missiles if necessary Kremlin: Armenia has not officially notified about CSTO membership suspension MoD: Armenia army did not fire at Azerbaijani positions With the support of Ucom, the 18th annual international microelectronics olympiad was held AMD 3,500,572 to the “SOS Children’s Villages” Armenian Charity Foundation IDBank’s new offer for business With Ucom’s Level Up tariff plans subscribers have unlimited access to Netflix, Duolingo and Zoom During EURO 2020 Ucom subscribers to take part in the uMeter voting and draw Let’s weave kindness: The “Power of one dram” initiative is one year old. On June 1, events were held with the financing of IDBank

Ո՞ւմ է բաժին հասնելու առաջին և ամենաուղիղ հարվածը. «Փաստ»

Press

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

 Հայաստանի ֆինանսատնտեսական համակարգը ներկայիս փուլում հայտնվել է դրամավարկային քաղաքականության բարդագույն հանգրվանում, որտեղ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի հետագա բարձրացման ռիսկերն ուղղակիորեն և խորքային կերպով փոխկապակցված են ինչպես ներքին տնտեսական գերտաքացման երևույթների, այնպես էլ արտաքին մակրոտնտեսական անկայունությունից բխող ճնշումների հետ։

Գնային կայունության ապահովման հրամայականով պայմանավորված՝ Հայաստանի ԿԲ-ն արդեն իսկ պաշտոնապես թևակոխել է դրամավարկային պայմանների խստացման փուլ՝ վերջերս վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը բարձրացնելով մինչև 7 %-ի սահմանագիծը։ Սակայն տնտեսության մեջ ձևավորված գնաճային ազդակների կառուցվածքն ու ինտենսիվությունը վկայում են, որ խստացման այս ցիկլը դեռևս սպառված չէ, և միջազգային ֆինանսական կառույցները (մասնավորապես Եվրասիական զարգացման բանկը) արդեն իսկ կանխատեսում են, որ առաջիկայում Հայաստանում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը կարող է ենթարկվել նոր վերանայման՝ բարձրանալով մինչև 7,25 %-ի։

Գլխավոր ֆինանսական կարգավորիչի կողմից տոկոսադրույքի նման հետևողական բարձրացման միտումը պայմանավորված է մի շարք օբյեկտիվ մակրոտնտեսական գործոններով, որոնց անտեսումը կարող է հանգեցնել գնաճային գործընթացների անկառավարելիության, մինչդեռ դրանց չեզոքացմանն ուղղված կոշտ քայլերը պարունակում են տնտեսական ակտիվության զսպման և վարկային բեռի ծանրացման լուրջ մարտահրավերներ։

Տոկոսադրույքի բարձրացման հիմնական ներքին դրդապատճառներից առաջինը համախառն պահանջարկի ակնհայտ գերտաքացումն է և տնտեսական աճի ոլորտային խիստ անհամաչափությունը։ Վիճակագրական տվյալների համաձայն, 2026 թվականի հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին Հայաստանում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն աճել է բավականին բարձր՝ 6,9 տոկոսով, սակայն այդ աճի ներքին կառուցվածքը խիստ բևեռացված է և հեռու է համաչափ ու հավասարակշռված զարգացման մոդելից։

Տնտեսական էքսպանսիայի հիմնական շարժիչներն են դարձել շինարարության ոլորտը, որն արձանագրել է ապշեցուցիչ՝ 24,9 տոկոս աճ, և ծառայությունների հատվածը, որտեղ աճի տեմպը հասել է 13 տոկոսի։ Ոչ արտահանելի հատվածների նման կտրուկ և պայթյունավտանգ ընդլայնումը ներքին շուկայում ձևավորում է հսկայական լրացուցիչ դրամական հոսքեր, աշխատավարձային ֆոնդերի և շահույթների կենտրոնացում, որոնք, չգտնելով տեղական արտադրության ապրանքների համարժեք առաջարկ, անմիջականորեն ուղղվում են սպառողական շուկա և ուղղակիորեն խթանում գնաճը։ Այս գործընթացին լրացուցիչ թափ են հաղորդում անշարժ գույքի շուկայում պահպանվող ճնշումները, քանի որ ինչպես բնակարանների վարձավճարների, այնպես էլ բուն անշարժ գույքի գների շարունակական աճը շղթայական ռեակցիայով ձևավորում է կայուն և բարձր գնաճային սպասումներ ամբողջ ծառայությունների ոլորտում՝ ստիպելով տնտեսվարողներին իրենց սակագների մեջ ներառել աճող վարձակալական ու պահպանման ծախսերը։ Պահանջարկի այս գերտաքացման հետևանքով Հայաստանում ձևավորվել է թիրախային մակարդակից էականորեն բարձր գնաճային ֆոն, որտեղ տարեկան գնաճն արդեն կազմում է 4,3 տոկոս։ Թեև առաջին հայացքից կարող է որոշակի հանգստություն ներշնչել այն հանգամանքը, որ պարենային ապրանքների գնաճի տեմպերում նկատվել է որոշակի դանդաղում՝ իջնելով մինչև 5,6 տոկոսի, սակայն մակրոտնտեսական կայունության տեսանկյունից առավել մտահոգիչ է այն իրողությունը, որ բնականոն կամ բազային գնաճը շարունակում է ձևավորվել շատ ավելի բարձր մակարդակում։ Սա վկայում է այն մասին, որ գնային ճնշումները կրում են ոչ թե պատահական կամ սեզոնային, այլ խորքային ու մոնետար բնույթ, ինչի պայմաններում Կենտրոնական բանկը պարզապես ստիպված է դիմել տոկոսադրույքի բարձրացման գործիքին՝ փորձելով զսպել ավելցուկային պահանջարկը և գնաճն աստիճանաբար վերադարձնել իր նպատակային՝ 3-ից 4 տոկոսանոց միջակայքին։

Խնդիրն էլ ավելի է բարդանում արտաքին աշխարհաքաղաքական և լոգիստիկ գործոնների ազդեցությամբ. Հայաստանի անմիջական հարևանությամբ՝ Մերձավոր Արևելքում պահպանվող ռազմաքաղաքական լարվածությունը, միջազգային տրանսպորտային ուղիների խաթարումները, ինչպես նաև համաշխարհային շուկաներում էներգակիրների և պարենային հումքի գների բարձր տատանողականությունը կտրուկ մեծացնում են ներկրվող գնաճի ռիսկը։ Երբ արտաքին այս անբարենպաստ ազդակներին գումարվում է նաև Հայաստանի ներսում բնական գազի սակագնի հնարավոր թանկացման ռիսկը և հարակից էներգետիկ ճնշումները, ակնհայտ է դառնում, որ Կենտրոնական բանկը գործում է գնաճային ռիսկերի բազմակողմանի պաշարման պայմաններում։

Այս համատեքստում հանրության և գործարար համայնքի համար ամենակենսական հարցն այն է, թե ինչ գործնական հետևանքներ կունենա վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի հետագա բարձրացումը՝ մինչև կանխատեսվող 7,25 տոկոս կամ ավելի բարձր շեմ, և ինչպես այն կանդրադառնա իրական տնտեսության ու քաղաքացիների ֆինանսական վիճակի վրա։

Դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման մեխանիզմի տրամաբանությամբ՝ առաջին և ամենաուղիղ հարվածը լինելու է վարկային ռեսուրսների համատարած թանկացումը։ Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի բարձրացումը նշանակում է, որ առևտրային բանկերի համար ֆինանսական ռեսուրսը՝ փողը, դառնում է ավելի թանկ, իսկ բանկային համակարգն այդ լրացուցիչ ծախսն անխուսափելիորեն տեղափոխում է վերջնական վարկառուների վրա։ Արդյունքում շուկայում նոր տրամադրվող հիփոթեքային, բիզնես և նաև սպառողական վարկերի տոկոսադրույքներն արձանագրելու են աճ՝ սահմանափակելով ինչպես տնային տնտեսությունների գնողունակությունը, այնպես էլ փոքր ու միջին ձեռնարկությունների ներդրումային ակտիվությունը։

Սակայն վարկային շուկայում ռիսկերը չեն սահմանափակվում միայն նոր վարկառուներով. չափազանց սուր խնդիր է առաջանում լողացող կամ փոփոխական տոկոսադրույքներով վարկեր ունեցող սուբյեկտների համար։ Վերջին տարիներին Հայաստանի բանկային պրակտիկայում լայն տարածում են գտել այնպիսի վարկային պայմանագրերը, որոնց տոկոսադրույքներն ուղղակիորեն կապված են Կենտրոնական բանկի վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի կամ դրանից ածանցվող հենանիշների հետ։ Հետևաբար, այն քաղաքացիները կամ ընկերությունները, որոնք արդեն իսկ սպասարկում են նմանատիպ գործող վարկեր, տոկոսադրույքի յուրաքանչյուր բարձրացումից հետո ավտոմատ կերպով բախվելու են իրենց ամսական վճարների ավելացման խնդրին, ինչը կարող է էականորեն ծանրացնել ընտանեկան բյուջեների և բիզնեսի ընթացիկ իրացվելիության բեռը՝ մեծացնելով նաև չաշխատող վարկերի առաջացման հավանականությունը։

Մյուս կողմից, անշուշտ, դրամավարկային խստացումն ունի նաև իր դասական դրական կամ հակակշռող կողմը, որը դրսևորվում է խնայողությունների գրավչության աճով։ Վարկերի թանկացմանը զուգահեռ առևտրային բանկերը լրացուցիչ իրացվելիություն ներգրավելու նպատակով բարձրացնում են նաև ազգային արժույթով՝ դրամային ավանդների տոկոսադրույքները։ Սա տնտեսական խթան է ստեղծում քաղաքացիների և տնտեսվարողների համար՝ իրենց ազատ դրամական միջոցները ոչ թե անմիջապես ուղղելու սպառմանը և շուկայում գների բարձրացմանը, այլ վերածելու բանկային խնայողությունների՝ դրանով իսկ նպաստելով շրջանառության մեջ գտնվող «տաք» փողի զանգվածի կլանմանը և գնաճային ճնշումների մեղմմանը։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ucom and Impact Hub Yerevan Wrap Up the Third Edition of Their Green Entrepreneurship ProgramSoftConstruct and the French University in Armenia Sign A New Memorandum of UnderstandingIDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership