Եվրոպայի ընտրությունը և Երևանի գագաթնաժողովի քաղաքական գինը

Արդյո՞ք Եվրոպան կմասնակցի մայիսի սկզբին Երևանում անցկացվելիք գագաթնաժողովին։

Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին ավելի հստակ է դառնում մի միտում, որը կարող է էական ազդեցություն ունենալ քաղաքական զարգացումների վրա։ Խոսքը արտաքին հենարանների՝ հատկապես եվրոպական ուղղությամբ ակնկալիքների մեծացման մասին է, ինչը, ըստ մի շարք գնահատականների, արդեն իսկ ունեցել է հակասական հետևանքներ։ Անցած տարիների փորձը ցույց է տալիս, որ արտաքին դերակատարների վրա կառուցված սպասումները հաճախ չեն արդարացնում իրենց՝ թողնելով ներքաղաքական գործընթացները ավելի խոցելի վիճակում։

Վերջին ամիսների սոցիոլոգիական հարցումները, որոնք արտացոլում են իշխանության վարկանիշի դինամիկան, նույնպես ազդում են արտաքին կենտրոնների վերաբերմունքի վրա։ Քաղաքական վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ եվրոպական առաջնորդները, հետևելով նման ցուցանիշներին, առավել զգուշավոր են դարձել իրենց դիրքորոշումների հարցում։ Ավելին, միջազգային փորձը, այդ թվում՝ Հունգարիայում տեղի ունեցած քաղաքական զարգացումները, ձևավորել են նոր զգուշավորություն՝ խուսափելու այնպիսի սցենարներից, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ նրանց քաղաքական հեղինակության վրա։

Ներքաղաքական իրավիճակը լրացուցիչ լարվածություն է ստանում նաև վերջին օրերին արձանագրվող ձերբակալությունների ֆոնին։ Դրանք, ըստ տարբեր գնահատականների, արդեն անցնում են ժողովրդավարական չափանիշների սահմանները և դառնում են մտահոգության առարկա ոչ միայն ներսում, այլև արտաքին գործընկերների համար։ Ընդդիմադիր շրջանակների ներկայացուցիչների, այդ թվում՝ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամների նկատմամբ կիրառվող կոշտ միջոցները դիտարկվում են որպես քաղաքական պայքարի գործիք, ինչը կարող է ազդել նաև Հայաստանի միջազգային ընկալման վրա։

Այս համատեքստում հնչում են նաև կոշտ գնահատականներ։ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության վարչապետի թեկնածու Սամվել Կարապետյանի միջազգային պաշտպան Ռոբերտ Ամստերդամը հայտարարել է․ «Մինչ միջազգային հանրությունը շարունակում է աջակցել Փաշինյանի վարչակազմին, մենք տեսնում ենք իրավունքի գերակայության բացահայտ ոտնահարում, եկեղեցու դեմ սանձազերծված արշավ և քաղաքական հալածանքներ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամների նկատմամբ»։ Նա նաև ընդգծում է, որ ազատ և արդար ընտրությունների համար ամենամեծ սպառնալիքը կարող է ծագել հենց երկրի ներսում՝ կապված կառավարման մեխանիզմների կիրառման հետ։

Այս պայմաններում մայիսի սկզբին Երևանում նախատեսված գագաթնաժողովը ձեռք է բերում ոչ միայն դիվանագիտական, այլև ներքաղաքական նշանակություն։ Եվրոպական առաջնորդների մասնակցությունը կամ հնարավոր չմասնակցությունը կարող է ընկալվել որպես քաղաքական ուղերձ՝ ուղղված թե՛ գործող իշխանությանը, թե՛ հայկական հասարակությանը։ Միևնույն ժամանակ, փորձագիտական շրջանակներում տարածված է այն տեսակետը, որ արտաքին քաղաքական հավասարակշռության խախտումը կարող է հանգեցնել լուրջ հետևանքների՝ հատկապես տնտեսական և սոցիալական ոլորտներում։

Առաջիկա գագաթնաժողովի շուրջ ձևավորվող անորոշությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանը կանգնած է բարդ ընտրության առաջ։ Արտաքին գործընկերների հետ հարաբերությունների ցանկացած սրում կամ սխալ հաշվարկ կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ երկրի համար։ Փորձագետների գնահատմամբ՝ նման իրավիճակներում առաջինը տուժում է հասարակությունը, իսկ տնտեսության վերականգնումը կարող է դառնալ երկարատև և բարդ գործընթաց։