Փետրվարին օտարերկրյա քաղաքացիները Հայաստանում ձեռք են բերել 40 բնակարան
Econoмицс
Ինչպես հայտնի է, Ուկրաինայում Ռուսաստանի «ռազմական օպերացիան» բավականին անսպասելի, բայց միանգամայն օրինաչափ հետեւանք ունեցավ Հայաստանի համար։ Խոսքը հակամարտող երկրներից, ինչպես նաեւ Բելառուսից տասնյակ հազարավոր այցելուների մասին է։
Թեեւ նրանց մեջ նաեւ մեր հայրենակիցներ կան, սակայն հիմնականում այլ ազգերի ներկայացուցիչներ են։
Որոշ այցելուների համար Հայաստանը պարզապես տարանցիկ երկիր է՝ այլ երկրներ տեղափոխվելու համար։ Մյուսները, այդ թվում՝ հակամարտող երկրներից մեր հայրենակիցները, արդեն բնակարաններ են վարձակալում։ Այցելուների մի մասը զբաղված է աշխատանք փնտրելով, մյուսներն իրենց ընկերություններն են գրանցում Հայաստանում։
Այսպիսով, Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայում հայտնվել է նոր կոնտինգենտ՝ առայժմ բնակարանների վարձակալության ոլորտում։ Սրա առաջին արդյունքներն արդեն դրսեւորվել են՝ վարձավճարը մի քանի անգամ բարձրացել է։
Անշարժ գույքի արտասահմանցի գնորդները Հայաստանում հազվադեպ չեն: Նշենք, որ մեր երկրում անշարժ գույք արտասահմանցի գնորդների եւ վաճառողների մասին տեղեկատվությունը միայն 2018-ից է սկսել հրապարակվել։ Ուստի ստիպված ենք միայն այս տվյալները հաշվի առնել։
Նախ, նշենք, որ օտարերկրացիների կողմից անշարժ գույքի առքուվաճառքի գործարքների գրեթե կեսը բաժին է ընկնում բնակարաններին: Վերջին չորս տարիների ընթացքում օտարերկրյա քաղաքացիները Հայաստանում ձեռք են բերել 3259 բնակարան, իսկ վաճառել են 5856 բնակարան։ Գործարքների դինամիկան ըստ տարիների ներկայացված է ստորեւ բերված գծապատկերում:
2020թ․ արտասահմանցիների կողմից բնակարանների առքուվաճառքի գործարքների թվի նկատելի անկումը կարելի է բացատրել COVID-19 համավարակի տարածմամբ։ Սրան անցյալ տարի գումարվեցին Արցախում 44-օրյա պատերազմի հետեւանքները։
Ինչպես երեւում է գրաֆիկից, օտարերկրացիների շրջանում բնակարաններ վաճառողները շատ ավելի շատ են, քան գնորդները։ 2018-2021թթ․ Հայաստանում բնակարանների առքուվաճառքի գործարքների ընդհանուր քանակում օտարերկրյա գնորդների մասնաբաժինը կազմել է 5,1 տոկոս, իսկ օտարերկրյա վաճառողներինը՝ 9,2 տոկոս: Նույն հարաբերակցությունը եղել է ընթացիկ տարվա հունվար-փետրվարին։ Այս ամիսների ընթացքում օտարերկրյա քաղաքացիները ձեռք են բերել 94 բնակարան (այդ թվում՝ փետրվարին՝ 40), վաճառել են կրկնակի շատ՝ 189 բնակարան (փետրվարին՝ 100)։
Այս անհամաչափությունները կարելի է բացատրել Հայաստանի բնակիչների զանգվածային արտագաղթով, նրանցից ոմանք փոխել են իրենց քաղաքացիությունը, ասենք՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, եվրոպական երկրների քաղաքացիություն ստանալով։ Այսպես, այս տարվա հունվար-փետրվարին բնակարաններ վաճառած օտարերկրացիների կոնտինգենտի կազմում Ռուսաստանի քաղաքացիների մասնաբաժինը կազմել է 73 տոկոս, ԱՄՆ-ինը՝ 7 տոկոս, եվրոպական երկրներինը՝ 8 տոկոս։
Ի դեպ, մեր հանրության ուշադրությունը գրավեց Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի քաղաքացիների կողմից անշարժ գույքի (այդ թվում՝ բնակարանների) գնման մասին հաղորդագրությունը։ Այսինքն, այն երկրների բնակիչները, որոնց իշխանությունները, նույնիսկ առանց թաքցնելու, թշնամաբար են վերաբերվում մեր պետությանը։
Անշարժ գույքի կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի խոսքով՝ այս անձինք հիմնականում բնակարաններ են ձեռք բերել։ Ովքե՞ր են այդ գնորդները եւ ինչու են նրանք անշարժ գույք գնում Հայաստանում, պարզ չէ։ Ի դեպ, կասկածի տեղիք են տալիս նաեւ առանձին երկրներից Հայաստան կատարվող հսկայական դրամական փոխանցումները։ Չի կարելի բացառել փողերի լվացման հնարավորությունը, այդ թվում՝ անշարժ գույքի առքուվաճառքի միջոցով։
Անշարժ գույքի (ներառյալ բնակարանների) գնորդների թվում, անկասկած, շատ են Ռուսաստանում, ինչպես նաեւ ԱՄՆ-ում եւ մի շարք այլ երկրներում մեր հսկայական սփյուռքի ներկայացուցիչները: Ըստ մայրաքաղաքի ռիելթորներից մեկի՝ ԱՄՆ-ի մեր հայրենակիցները (որպես կանոն՝ հարուստ մարդիկ) նախընտրում են թանկարժեք բնակարաններ գնել նորակառույց շենքերում։ Իսկ ռուսաստանցիները հիմնականում միջին գներով բնակարաններ են ընտրել։
Դա ոչ վաղ անցյալում էր՝ նախքան Ռուսաստանից, Ուկրաինայից եւ Բելառուսից քաղաքացիների վերը նշված զանգվածային ժամանումը։ Կարո՞ղ ենք արդյոք հիմա կտրուկ փոփոխություններ ակնկալել անշարժ գույքի շուկայում:
Միգուցե այցելուների մի մասը կմնա Հայաստանում քիչ թե շատ երկարաժամկետ բնակության համար։ Վճռորոշ կլինի Ուկրաինայում պատերազմի ելքը եւ արեւմտյան պատժամիջոցների հարցը։ Այցելուների կոնտինգենտը, բացի զուտ Ուկրաինայից փախստականներից, լայնորեն ներկայացված է Ռուսաստանի, ինչպես նաեւ Բելառուսի մասնագետներով։ Այդ թվում՝ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) ոլորտի ներկայացուցիչներ։ Նրանցից շատերը շարունակում են իրենց աշխատանքը Հայաստանում՝ արեւմտյան ընկերությունների հետ պայմանագրերով։
Մյուսները կփորձեն աշխատանք գտնել Հայաստանում։ Ըստ տեղեկությունների՝ նման դեպքեր արդեն կան։ Ճիշտ է, առայժմ հատուկենտ։ Մենք բավականաչափ թափուր աշխատատեղեր չունենք. Բայց հավանականություն կա, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում փորձառու մասնագետները պահանջված կլինեն տեղական ՏՏ ընկերություններում։ Ընդ որում, վերջիններիս թվում ռուսական կապիտալով բազմաթիվ ընկերություններ կան։
Այդ դեպքում բարձր վարձատրվող մասնագետների մոտ երկընտրանք է առաջանում՝ շարունակե՞լ զգալի գումարներ ծախսել վարձակալության վրա, թե՞ հիփոթեքով բնակարան ձեռք բերել։ Վերջին տարբերակում, եթե բնակության երկրի հետ կապված մտադրությունները փոխվեն, գնված բնակարանը կարելի է վաճառել։
Մայրաքաղաքի հարցված ռիելթորները եւ բրոքերները զգուշությամբ են մոտեցել այցելուների կողմից Հայաստանում բնակարանների հնարավոր գնման հարցին: Նրանց խոսքով՝ օտարերկրացիներին առայժմ միայն բնակարանների, ինչպես նաեւ սեփական տների վարձակալությունն է հետաքրքրում։ Բնականաբար, սխալ կլիներ այս հաշվով պատրանքներ ստեղծել մի երկրի համար, որտեղ վերջին տարիներին մեծ արտագաղթ է դիտարկվել։ Ինչպես պետք է ենթադրել, այս հարցի պատասխանը առաջիկա ամիսներին պարզ կդառնա։
Տիգրան Վարդանյան
